Pokazywanie postów oznaczonych etykietą buddyzm. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą buddyzm. Pokaż wszystkie posty

14 czerwca 2009

Niebianskie Tarasy 天台山 w maju - ku nieznanemu - Czesc Pierwsza


Nieco ponad tydzien temu obchodzilismy chinskie swieto Duanwu 端午节 i z tej okazji obie M mialy 4 dni wolnego. Jeszcze dwa lata temu chinczycy mieli wolne tylko z okazji pierwszego maja i pierwszego pazdziernika, a ze swoich wlasnych tradycyjnych swiat mieli tylko Swieto Wiosny. W kraju, w ktorym nie ma platnych urlopow, tylko w te trzy swieta narod wyjezdzal wakacjonowac, co przy sporej ilosci obywateli oznaczalo potworne tlumy wszedzie. Mialem wielokrotnie okazje prowadzic wycieczki z Polski na 1go maja i na poczatku pazdziernika, i byl to koszmar. Szczegolnie utkwilo mi w pamieci zwiedzanie Zakazanego Miasta (czyli palacu cesarskiego) w Pekinie, gdy jedna z uczestniczek potknela sie na wysokim progu w jednym z przejsc, i stracila rownowage, a tlum jej omal nie stratowal. Na szczescie dzieki tlumowi udalo jej sie wrocic do rownowagi, ale strachu sie najadla co niemiara - ja tez. Inna wycieczka miala spedzic fascynujacy dzien na slawnej taoistycznej gorze Huashan 华山, znanej z pionowych scian i niesamowitych widokow. Gdy w koncu dojechalismy pod wyciag, okazalo sie, ze czeka nas stanie w kolejce przez co najmniej 3 godziny. Ruszylem wiec do naczialnika wyciagu, a ten byl ze mna szczery. Powiedzial, ze nawet jesli wpuscilby nas do kolejki (choc grozilo to zamieszkami ze strony tlumow czekajacych), to nie ma pewnosci, czy to samo uczyni jego odpowiednik na szczycie. Poniewaz wieczorem mielismy pociag z niedalekiego Luoyangu, nie moglismy podejmowac takiego ryzyka, i zrezygnwalismy z wjazdu na gore. NB ta grupa, ktora zwiedzala Chiny w czasie Zlotego Tygodnia 黄金周 swiat pierwszego maja byla upiorna - nigdy jej nie zapomne, a nawet gdybym chcial, to siwe wlosy, ktorych mi wtedy gwaltownie przybylo, nie pozwola na to...

Rzad chcac rozladowac takie sytuacje skoncentrowanych wyjazdow w trzech okresach w roku, postanowil wskrzesic kilka tradycyjnych swiat chinskich - Swieto Duanwu i Swieto Srodka Jesieni 中秋节. Wskrzesic glownie po to, zeby rozladowac nieco ruch turystyczny z okazji 1go maja, a jednoczesnie dac ludziom wiecej mozliwosci wyjazdow - i w ten sposob ozywic nieco sektor turystyczny Chin. Nie do konca sie to udalo. Pelny tydzien wolnego z Dnia Pracy pozwalal na dluzsze wyjazdy. Skrocenie go, a w zamian danie tu i tam 2-3 dni spowodowaly, ze ludzie albo siedza w domach, albo szwendaja sie po sklepach, albo ewentualnie jada gdzie blisko. Nie bede ukrywal, ze dla nas to dobre rozwiazanie, bo nie musimy sie bac problemow z kupowaniem biletow, zajetymi hotelami czy tlumami na szlakach. Zreszta z reguly unikamy uczeszczanych szlakow, idziemy w rejony malo znane, eksplorujac dzikie i malo dostepne miejsca.

Nie za bardzo mialem okazje przygotowac sie do ostatniego wyjazdu - kontrole jakosci, pisanie raportu, szybkie pakowanie, malo snu, zawalone noce; w koncu autobus w srode wieczorem, ladujemy w ulubionym hotelu z kiepskim sniadaniem. Na szczescie zabralem ze soba doskonala ksiazke, w ktorej opisane sa miejsca, ktore czesto trudno znalezc na mapie, a i lokalni mieszkancy Tiantai czesto w ogole o nich nie slyszeli. Ksiazek napisal mieszkaniec Tiantai i wedrowiec z zamilowania, i jest to nasza prawdziwa biblia dostarczajaca wielu informacji o rejonie. W srode wieczorem, gdy dziewczyny znuzone podroza poszly spac, siadlem nad ksiazka i zaczalem ja ponownie studiowac. Wczesniej juz mialem koncepcje, jak spedzimy pierwszy dzien. Planowalem krotka wyprawe, zeby pospac dluzej i odpoczac. Chcialem w ten pierwszy dzien pojsc w okolice swiatyni, w ktorej znajduje sie pagoda - sakrofag z cialem Zhizhe, zalozyciela odmiany Tiantai chinskiego buddyzmu. Ksiazka mowila, ze znajduje sie tam inna, opuszczona swiatynia, zwana Swiatynia Wielkiego Pokoju 太平寺. Niedaleko niej mialy znajdowac sie dzikie formacje skalne warte zobaczenia. Taki plan postanowlismy zrealizowac, i nastepnego dnia po jak zwyke kiepskim sniadaniu (do tego w tlumach lokalnych turystow przepychajacych sie do koryta, Duza M strasznie sie tym frasowala) zamowilismy z recepcji taksowke. Taksa przyjechala szybko, po 15 minutach, od kierowcy, ktory nas wiozl z dworca autobusowego do hotelu poprzedniego wieczora znalismy przyblizona cene kursu, wiec ja zbilismy jeszcze o dyche i pojechalismy. Kierowca okazal sie bardzo sympatyczny, znal nas (jest w sumie 150 kierowcow taksowek w Tiantai, w wielu z nich nas wiozlo podczas poprzednich naszych pobytow), opowiadal wiele o rejonie. Szybko zgadalismy sie, bo okazalo sie, ze jego i moje wiadomosci pokrywaja sie - czytalismy te sama ksiazke... Kierowca, Zhang Xingji 张兴吉, zawiozl nas w miejsce, z ktorego mozna dojsc do swiatyni. Obok tego miejsca byla sciezka w druga strone, do wioski Shuimokeng 水磨坑, czyli Rozpadliny Wyszlifowanej Przez Wode. Poszlismy waska drozka uwazajac na to, co moze na niej siedziec - na jednym z wensajtow odradzano zapuszczanie sie w krzaczory, gdy sie ociepli, bo w Tiantai roi sie od wezy, takze jadowitych. Ja szedlem pierwszy, robiac halas, za mna Mala M, a Duza M zamykala pochod. Pozegnalismy sie z kierowca, wzialem od niego numer komorki na wypadek, gdybysmy przegapili ostatni autobus, poszlismy sciezka w dol. Po chwili zobaczylismy zielone tarasy, zalane woda, slychac bylo rechoczace zaby i spiew ptakow.

Zdjecie: Woda do tarasow kierowana jest bambusowymi "wodociagami" z pobliskich gorskich strumieni:
Muzyka dla uszu po szanghajskich halasach. Szlismy powoli, cieszac sie aromatycznym powietrzem, i widokami - bo po chwili wzdluz sciezki znikly zaslaniajace widoki drzewa i zobaczylismy, ze idziemy bokiem zbocza, a w dole znajduje sie gleboka dolina. Nazwa Tiantai oznacza "Niebianskie Tarasy" i jest to bardzo trafna nazwa. Gory - ich szczyty - sa plaskie; gdy patrzy sie na mape, widac wyraznie, ze sa to plaskie szczyty, poprzecinane glebokimi rozpadlinami. I to nie te szczyty sa tak ciekawe, jak wlasnie rozpadliny 坑. Kiedy pisze o dolinach, mam wlasnie na mysli te rozpadliny - glebokie jary, pekniecia. I zeby bylo jasne - te jary maja glebokosci setek metrow i dlugosci wielu kilometrow, sa to troche takie miniatury kanionu rzeki Kolorado. Pisze o tym specjalnie, zeby miej-wiecej uzmyslowic czytelnikowi, jak uksztaltowany jest teren w Tiantai.

Zdjecie: Malownicze okolice wioski Shuimokeng , widocznej w oddali:

Po kilkuset metrach doszlismy do wioski Shuimokeng 水磨坑. Polozona bardzo malowniczo, stanowi grupe kamienno-drewnianych domostw, postawionych na plaskim cyplu u jednego ze zboczy rozpadliny. Weszlismy do wioski, i potwierdzilo sie to, o czym mowila ksiazka - ze mieszkaja w niej tylko starzy ludzie. Mlodzi opuscili ja udajac sie do miasta, i tam pracujac, zarabiajac, w miescie tez osiedlajac sie. W sumie to dosc smutne, bo wrazenie mielismy, ze wioski te opustoszeja kompletnie, gdy wymra wszyscy ich starzy mieszkancy.

Zdjecie: Witamy w naszej wiosce - powitala nas mieszkanka idaca wlasnie na wybiry:

Po wejsciu do wioski i jednego z obejsc, powitala nas usmiechem starsza kobieta - znow zadzialal czar Malej M, choc i tak nie mamy watpliwosci, ze Tiantai jest miejscem szczegolnym - ludzie sa serdeczni, usmiechnieci, pomagaja, chetnie dziela sie tym, co maja, nie oczekujac wiele w zamian. Nie wiem, czy to Buddyzm i Taoizm tak zmienily ich, czy tez raczej dlatego wybitni mistycy obu tych religii obrali sobie Tiantai za siedzibe, bo tutejsi ludzie sa prosci i dobrzy. Obeszlismy wioske, zagladajac do obejsc.

Zdjecie: Pomieszczenie kuchenne w jednym z domostw w wiosce Shuimokeng:

W jednym jedna z kobiet zaofiarowala sie poprowadzic nas nieco za wioske do "tajemnej doliny", jak nazwal ja w swej wspomnianej wyzej ksiazce autor. Poszlismy za nia, gdy nagle uslyszelismy jakies jeki. Zajrzelismy do ciemnego kamiennego pomieszczenia - stalo tam szpitalne lozko, na ktorym lezal chory, najwyrazniej bardzo cierpiacy. Kobieta wyjasnila, ze to mlodszy brat jej meza, 40-letni, ktory podczas budowy domu mial wypadek i zlamal sobie kregoslup. Paraliz przykul go do lozka, opiekuje sie nim zona.

Zdjecie: Wiekszosc budynkow w wiosce zbudowana jest z kamienia, ktorego w okolicy nie brakuje:
Poszlismy dalej - kobieta poprowadzila nas do obejscia, gdzie na srodku niewielkiego podworca myl warzywa staruszek w kalesonach. Podworzec byl ciekawy - otoczony rozpadajacymi sie, ale pieknymi budynkami z rzezbionymi oknami, wylozony kamieniami, ktore tworzyly motyw jelenia. Jelen Lu 鹿, to symbol kariery urzedniczej (Lu 禄 - inny znak, ale podobna wymowa). Najwyrazniej w tym obejsciu urodzila sie osoba, ktora zaszla wysoko pnac sie po szczeblach urzedniczej kariery.

Zdjecie: Waskie przejscia w wiosce Shuimokeng pozwalaly latwiej odpierac ataki bandytow:

Po drugiej stronie podworca zauwazylismy dziwny piec z wbudowana ukosnie misa. Jak sie okazalo sluzyla ona do przypiekania herbaty.

Zdjecie: Piec do przypiekania herbaty:

Chinska zielona herbata po zebraniu jest przypiekana 烤, i dopiero wowczas mozna pic napar na niej zaparzony. Przypiekanie polega na wsypaniu swiezych lisci herbaty do misy (rodzaj woka), ktora jest goraca, i mieszaniu jej, przesypywaniu, "wcieraniu" w gorace scianki misy. Czesto w okolicach chinskiego Swieta Zmarlych (mniej-wiecej poczatek kwietnia) mozna w wielu hotelach czy herbaciarniach zobaczych mistrzow przypiekania herbaty, jak zniszczonymi od wysokiej temperatury dlonmi mieszaja ja - nie musze chyba pisac, ze towarzyszy temu fantastyczny aromat. Mieszkancy wioski maja wlasne pola herbaciane, zbieraja ja i przypiekaja herbate na wlasne potrzeby w takich wlasnie misach/piecach.

Zdjecie: W tej misie przypieka sie swieze liscie herbaty:


Gdy obfotografowywalem piec, zawolala mnie Duza M, ktora jak zwykle cos ciekawego zauwazyla. I rzeczywiscie - w pomieszczeniu, ktore przed chwila ogladalem i w ktorym nic specjalnego nie zauwazylem, Duza M wypatrzyla... trumne. Wielokrotnie czytalem, ze jest to tradycja, iz po ukonczeniu 60 lat (to wiek uwazany tutaj za graniczny - kazdy rok powyzej to dowod laski niebios) czlowiek kupuje sobie trumne i umieszcza ja w pomieszczeniu mieszkalnym, jej widok codziennie mu towarzyszy. Nic dziwnego, ze gdy juz nadchodzi ten ostatni moment, czlowiek jest do niego przygotowany i nie boi sie go. Przyznam szczerze, ze nigdy przedtem nie widzialem trumny stojacej w domu, ale akurat nie zdziwilo nas to tutaj - staruszek mieszkal sam, mial ponad 80 lat, i byc moze obawial sie, ze gdy odejdzie nie bedzie mial kto mu nawet kupic trumny. Swoja droga bylismy pelni podziwu, bo bedac w tak podeszlym wieku ruszal sie dziarsko, zajmowal pracami w obejsciu, nie wygladalo, zeby potrzebowal czyjejkolwiek opieki.

Zdjecie: Leciwy wlasciciel zafundowal sobie trumne, a na scianach hasla mowiacej o wiodacej roli Komusntycznej Partii Chin - czesto takie wlasnie hasla ratowaly stare budynki przed zniszczeniem przez Czerwonych Straznikow Rewolucji:

Poszlismy dalej, przechodzac obok gaju bambusowego, az doszlismy do starego kamiennego mostka 石拱桥. Takie mostki budowano na waznych szlakach, maja ksztalt luku i pieknie komponuja sie z tradycyjnym krajobrazem. Jak sie okazalo, ten mostek przerzucony byl przez rwisty potok, i stanowil ogniwo szlaku miedzy buddyjskimi swiatyniami zalozonymi przez Zhizhe, a taoistyczna swiatynia Tongbai, gdy ta znajdowala sie na dnie doliny, dzis zalanej przez zbiornik elektrowni szczytowej. Obecny Palac Tongbai - ktory odwiedzilismy jeszcze w grudniu 2008 - znajduje sie na miejscu innej swiatyni taoistycznej. Dzis nikt nie chodzi tym szlakiem, turysci wola jechac okrezna, wygodna asfaltowa droga, miejscowi nie maja po co chodzic, pielgrzymi jak turysci tez wybieraja autobusy i latwe przejscia. Szlak caly zarosl, wiec nastepnym razem musimy zabrac ze soba maczety, zeby przeciac sobie przejscie. Oczywiscie latem nie bedziemy ryzykowac takiej trasy ze wzgledu na weze. Chinczycy dziela rok na 24 okresy 二十四节气, ktore stanowia podstawe ich kalendarza rolniczego. Ten kalendarz do dzis funkcjonuje, do dzis orka, zasiewy i zbiory odbywaja sie wg zasad ustalonych tysiace lat temu. Kazdy z okresow ma swoja nazwe, jeden z nich nazywa sie Przebudzeniem Robakow 惊蛰. To przebudzenie ma miejsce miedzy 3cim a 5tym dniem Trzeciego Miesiaca, czyli gdzies kolo naszego kwietnia (w przyblizeniu, bo chinskie miesiace sa ruchome). Chinczycy klasyfikuja weze do robakow, i to one wlasnie budza sie wowczas - i po tym okresie lepiej nie zapuszczac sie w geste zarosla czy krzaki Tiantai. Zatem z poznawaniem co dzikszych okolic bedziemy musieli poczekac, az robaki pojda spac... Literatura podaje, ze trasa jest bardzo malownicza.

Zdjecie: Nasze uczynna przewodniczka prowadzila nas przez gaje bambusowe ku kamiennemu mostkowi:
Po wejsciu na mostek po prawej stronie zobaczylismy otoczona pionowymi scianami doline, na dnie ktorej znajdowaly sie pola, gaje bambusowe, zarosla. Postanowilismy jednak pojsc w lewo, bo tam, po 50-60 metrach pokrytego olbrzymimi, oszlifowanymi przez wody potoku koryta, znajdowal sie wodospad, ktorego dzwiek dochodzil do nas.

Zdjecie: Olbrzymie glazy na dnie potoku, w glebi kamienny most:

Po wejsciu na mostek po prawej stronie zobaczylismy otoczona pionowymi scianami doline, na dnie ktorej znajdowaly sie pola, gaje bambusowe, zarosla. Postanowilismy jednak pojsc w lewo, bo tam, po 50-60 metrach pokrytego olbrzymimi, oszlifowanymi przez wody potoku koryta, znajdowal sie wodospad, ktorego dzwiek dochodzil do nas. Pozegnalismy sie z zyczliwa przewodniczka i poszlismy w lewo, ale nigdzie nie widac bylo zejscia do potoku. Szlismy brzegami tarasow, wchodzac czesto w bloto. Goraco dawalo sie nieco we znaki, zrobilismy sobie wiec maly piknik pod glazem, i podczas, gdy dziewczyny odpoczywaly, ja poszedlem ledwo widoczna sciezka w krzakach. Sciezka byla trudna, zarosnieta z obu stron, blotnista, przecinala niewielkie strumyki; raz posliznalem sie, na szczescie chwycilem sie krzakow; ku mojemu przerazeniu zobaczylem, ze sciezka prowadzi nad gleboka przepascia; zrezygnowalem wiec z dalszej eksploracji, wrocilem do dziewczyn i poszlismy z powrotem. Po dojsciu w okolice mostka przedarlismy sie przez krzaki i w koncu doszlismy do strumienia. Mala M uwielbia zabawy w wodzie, wiec obie dziewczyny siadly na plaskich glazach i Mala M zaczela grzebac w wodzie, podczas gdy ja poszedlem w druga strone, zeby dojsc do wodospadu i zobaczyc, czy da sie zejsc jakos bokiem na dno doliny. Chwytajac sie krzakow i balansujac na krawedziach kamieni doszedlem na sam skraj wodospadu. Dalej bylo juz tylko pionowe urwisko i spadajace z halasem wody. Miejsce dosc niesamowite, jakiego bysmy nigdy sie nie spodziewali tutaj. Czesto poronwywane jest do Jiuzhaigou 九寨沟, przepieknego miejsca w prowincji Sichuan, gdzie jesienia jasnoblekitne wody potoku plyna po bialych tarasach, w ktorych odbijaja sie zolte i czerwone jesienne liscie. To porownanie nieco na wyrost, ale tylko nieco - to niejsce kolo wioski Shuimokeng bylo tez przepiekne. Zabawne, podczas gdy turysci jezdza w znane miejsca, czesto wlasnie te dzikie oferuja wiecej wrazen i sa piekniejsze; no ale zeby do nich dotrzec potrzeba jednak odrobiny szczescia i grzebania w literaturze.

Zdjecie: Pionowe skaly, a na ich dnie wysokie wodospady - to miejsce zostalo odkryte zaledwie kilka lat temu, ale malo kto tu trafia:

Wrocilem do dziewczyn, poniewaz chcialem znalezc jeszcze Swiatynie Wielkiego Pokoju pogonilem je troche. Poszedlem pierwszy, szukajac przejscia przez krzaki z dna potoku do sciezki polozonej wyzej.

Zdjecie: Kamienny most na buddyjsko-taoistycznym szlaku:

Nagle uslyszelismy nawolywania - to jakis dziadek na sciezce wskazywal nam droge przez zarosla. Po chwili kierujac sie jego wskazowkami weszlismy na sciezke. Kolejny uczynny czlowiek - to jest to, za co tak lubimy - oprocz wszystkiego innego - Tiantai. Po chwili, gdy weszlismy na mostek, widok z drugiej strony przyciagnal nasza uwage - to tajemnicza, zarosnieta dolina, ktora juz wczesniej widzeilismy.

Zdjecie: Tajemnicza dolina po prawej stronie mostka:

Zatem szybka decyzja - idziemy tam. Duza M po kilkunastu metrach przedzierania sie zrejterowala - chyba te weze gleboko zapadly jej w pamieci. Zostala wiec z Mala M, siadly na mostku, ja natomiast poszedlem dalej w krzaki. Nie uszedlem daleko - sciezka konczyla sie dosc niespodziewanie, przejscie zrobilo praktycznie niemozliwe. Coz, trzeba bylo wracac.

Zdjecie: "Tedy mozecie isc, ale dalej przejscia nie ma":

Wracajac, gdy przechodzilismy kolo wioski, spotkalismy starsza kobiete, ktora zapytala, czy chcemy moze kupic herbate. Zainteresowalismy sie oferta, bo herbata z Tiantai zwana "Herbata Oblokow i Mgiel" 云雾茶 jest bardzo znana i ponoc smaczna. Weszlismy do domostwa, po krotkich targach kupilismy puszke herbaty za 80 yuanow, co - jak sie pozniej okazalo - bylo dobra cena.

Zdjecie: Biznes sie udal, my dostalismy puszke herbaty, a ta leciwa mieszkanka Shuimokeng - 80 yuanow:
Pozegnalismy sie, jeszcze tylko rzut oka na cielaczka i pieska - na zadanie Malej M - i po pol godzinie doszlismy do dzisiejszego punktu wyjscia, czyli miejsca, w ktorym wysiedlismy z taksowki.

Zdjecie: Stara znajoma - wraca z pola obladowana pyrami:

Nie do konca wiedzielismy, ktoredy isc, ale zdecydowalismy sie poszlismy w gore boczna droga - mielismy wrazenie, ze wlasnie ta droga kiedys jechalismy. I rzeczywiscie - po chwili wspinaczki (droga piela sie dosc gwaltownie w gore) doszlismy do znanego nam sklepiku GSowskiego, jak go kilka miesiecy wczesniej nazwalismy. W tym upale sklepik byl prawdziwym wybawieniem, jak sie okazalo oferowal chlodzone napoje z zardzewialem lodowki; kupilem ulubiony napoj Malej M - herbate z miodem na upaly firmy wanglaoji 王老吉 w charakterystycznych czerwonych puszkach. kazde z nas obalilo po 2 puszki, wzielismy jeszcze cos tam na droge, i po zasiegnieciu jezyka poszlismy dalej. Sprzedawca powiedzial nam, ze swiatynia jest opuszczona, ze jest to jeden maly budynek i nic w srodku nie ma. W sklepie trzech gosci z zainteresowaniem ogladalo jakas kostiumowa soap opere.

Zdjecie: Mostek wciaz sluzy mieszkancom Shuimokeng:

Zdjecie: Jeszcze raz kamienna architektura wioski Shuimokeng:

Zdjecie: Stare drewniane domostwa w wiosce Shuimokeng:

Poszlismy dalej droga, mijajac malownicze wioski. Mala M zachwycila sie jakas koza glosno beczaca i pasaca sie przy poboczu, po chwili natrafilismy na blondynke, ktora chlodzila sie w bajorze. Szlismy dalej, obok rosly bambusy, jakies male poletka, w dole widac bylo tarasy i dachy kamiennych chat niewielkich wiosek. Na tarasach pracowali ludzie, glownie kobiety. Szczerze mowiac nie mielismy pojecia, gdzie znajduje sie swiatynia. Podeszlismy nieco na bok drogi, gdzie znajdowal sie maly taras, z ktorego moglismy podziwiac widoki okolicy. Nie bylo widac nikogo w poblizu, kogo moznaby zapytac o droge, wiec na chybil-trafil wybralismy niewielka sciezke w dol, i przez niewielki lasek doszlismy do starej chaty. Pracujacy obok niej chlop powiedzial nam, ze dalej sciezka dojdziemy do swiatyni. Poszlismy wiec, okolica byla ciekawa - zalane woda tarasy, olbrzymie czworniaki (drzewa nieco podobne do milorzebow), bambusy, ogluszajacy rechot zab. W koncu sciezka zaprowadzila nas do niewielkiej kapliczki.

Zdjecie: Malowniczo polozona wioska Wielkiego Pokoju, bioraca swa nazwe od swiatyni:

Kapliczka byla zbudowana z kamienia i zarosnieta bluszczem, skryta za olbrzymim drzewem - mielismy sporo szczescia, ze natrafilismy na nia. W srodku znajdowaly sie jakies narzedzia rolnicze, najwyrazniej okoliczni chlopi wykorzystali ja jako sklad. W samym srodku pomieszczenia stala biala marmurowa stupa o wysokosci ok. 2m. Napis na niej mowil, ze jest to stupa Mistrza Chuandenga - Przekazujacego Lampe - 传灯大师.

Zdjecie: Stupa w miejscu pochowku Mistrza Chuandenga w kapliczce przy Swiatyni Wielkiego Pokoju:
Pisalem o nim juz wczesniej w tym blogu przy okazji relacji z naszego grudniowego wypadu. Jednak znalezienie stupy Chuandenga bylo dla mnie zaskoczeniem. Stupa jest sakralna budowla, stawiana najczesciej w miejscu pochowku mnichow buddyjskich. W grudniu podczas wizyty w swiatyni z relikwiami Zhizhe - "Tego, ktory Posiadl Madrosc", w zacienionej alei obok jeden z mnichow pokazal nam kamienne stele (plyty) stojace na miejscach pochowku wybitnych mistrzow buddyjskiej szkoly Tiantai. Wsrod nich znajdowala sie stela z imieniem Chuandenga. Bylem zdezorientowany - zatem gdzie w koncu pochowano go? Okazalo sie, ze prawda jak zwykle jest po srodku - ubranie i nakrycie glowy zostaly pochowane w miejscu, gdzie stoi stela; natomiast cialo w Swiatyni Wielkiego Pokoju 太平寺. Kapliczka, w ktorej bylismy, stala w centralnym miejscu swityni - po ktorej, niestety, niewiele pozostalo, choc pierwotnie byla to jedna z czterech - obok Swiatyni 10 Tysiecy Lat 万年寺, Czystego Panstwa 国清寺 i Ochrony Kraju 护国寺 - najwazniejszych swiatyn buddyjskich w Tiantai. Pozniej wertujac literature widzialem jeszcze zdjecia jakichs budynkow, ale my ich nie zauwazylismy. Kapliczka byla rowniez wspomniana, jako stojaca wlasnie w centrum dawnego terenu swiatynnego. Choc swiatyni dzis praktycznie nie istnieje, to historycznie bylo to jedno z najwazniejszych miejsc kultu buddyjskiego w Tiantai. W dawnej swiatyni znajdowaly sie kamienne przedmioty sluzace Zhizhe - kamienny beben, kamienne loze, ambona; niestety nie zachowaly sie one do dzis.

Zdjecie: Kapliczka przy Swiatyni Wielkiego Pokoju:

"Dobre ptaki i geste lasy recytuja imie Buddy
a zlote kwiaty i nefrytowe bambusy trwaja w medytacji"

jak pisal Liu Zhiguo 刘知过, slawny poeta z czasow dynastii Song, w wierszu "Swiatynia Wielkiego Pokoju".

Obok kapliczki stala stara kamienna plyta z napisem wskazujacym, ze pochowany jest tam mnich Guantong 观通. Guantong (1873-1955) pochodzil z prowincji Zhejiang, tu sie urodzil i wychowal. W wieku 21 lat w wyniku sprzeczki malzenskiej zdecydowal sie opuscic dom i zostac mnichem buddyjskim. W tym celu udal sie w gory Tiantai, gdzie w swiatyni Czystego Panstwa 国清寺 przygarnal go Mistrz Congjing 从镜, ktory wprowadzil go w nauki Buddyzmu. Widzac, ze Guantong ma glebokie "korzenie dobra" 善根, Congjing wysyla go do klasztoru na szczycie gory, gdzie Guantong goli glowe i wstepuje do zakonu buddyjskiego. Szybko daje sie poznac jako inteligentny uczen, poznaje doglebnie zasady "Trzech Slubow" 三戒. W 1921 roku zostaje przeorem Swiatyni Prawdziwego Przebudzenia 真觉寺 (czyli tej, w ktorej znajduje sie stupa z cialem Zhizhe), w 1923 - Swiatyni Wysokiej Jasnosci 高明寺. To wlasnie za jego kadencji, w 1924 niejaki Zhang Yuesong 张月松, wyznawca Buddyzmu z Szanghaju, bedac w Swiatyni Wysokiej Jasnosci, ma sen, w ktorym objawia mu sie duch opiekunczy swiatyni. W rezultacie Zhang wspiera swiatynie, przyczyniajac sie do odbudowy Wiezy Dzwonu i Pawilonu Niebianskich Wladcow. W 1937 Guantong udaje sie do Szanghaju, gdzie ustanawia filie Swiatyni Wysokiej Jasnosci. Tam, w wieku 83 lat, zmozony choroba, prosi o zapalenie kadzidel, obmywa sie, zapada w sens, i we snie, przy dzwieku sutr recytowanych przez uczniow, umiera.

Zdjecie: Widok z kapliczki zza bambusow widoczne sa pokryte woda tarasy:

Powyzej padly dwa terminy - Korzenie Dobra i Trzy Sluby. Dla wyjasnienia - w Buddyzmie uwaza sie, ze czlowiek powinien kultywowac korzenie dobra, jako ze nikt nie rodzi sie zly. Zeby jednak te korzenie wyrosly, konieczne jest posianie nasion dobra - czyli mowiac w uproszczeniu czynienie dobrych uczynkow. Do nich nalezy okazywanie wspolczucia dla wszystkich istot i pomoc im, znoszenie upokorzen, nie zabijanie, nie oszukiwanie, nie jedzenie miesa, etc. Sa osoby, ktorych korzenie sa glebsze, sa i takie, ktorych korzenie sa plytsze, wszystko zalezy od tego, co czynimy na codzien. Czesto mistrz decyduje sie przekazywac swe nauki tylko wybranemu uczniowi, u ktorego zauwazyl glebokie korzenie dobra; jednoczesnie moze odmowic nauczania tego, u ktorego korzenie sa plytkie, jako ze takie osoby musza najpierw zmienic swoje uczynki i nie sa gotowe do przyjecia zaawansowanych nauk.

Trzy Sluby - to sluby buddyjskie, ktore przyjmuje osoba decydujaca sie na "opuszczenie rodziny" 出家 i wstapienie do wspolnoty klasztornej.
Pierwszy slub - Shamijie 沙弥戒 - pasuje na nowicjusza (sanskryt: samanera), i moge przez niego przejsc nawet dzieci w wieku 7-8 lat. W ramach tego slubu osoba zobowiazuje sie do przestrzegania podstawowych przykazan zakazujacych zabijania (takze zwierzat), kradziezy, cudzolostwa, klamstwa i picia alkoholu. Wtedy tez goli sie wlosy, a przed 1983 rokiem na glowie nowicjusza wypalano trociczkami trzy niewielkie okragly punkty. W 1983 zabroniono tego zwyczaju jako kaleczacego cialo, a wiec preciwnego naukom buddyjskim. W wieku co najmniej 19 lat nowicjusz mial prawo do przyjecia kolejnych slubow "wprowadzenia" (do wspolnoty zakonnej) - Biqiujie 比丘戒 - na pelnoprawnego mnicha (sanskryt: Bhikkhu). Mnich przyjmowal wowczas 250 slubow, a mniszka - 348. Trzeci slub, to slub Boddhisatvy - uznanie dazenia do osiagniecia stanu Buddy i pomoc wszystkich istotom w jego osiagnieciu, za swoj najwyzszy cel.

Zdjecie: Stela upamietniajaca Mistrza Guantonga:

Bylo juz pozne popoludnie i stwierdzilismy, ze czas w droge. Poszlismy niewielka sciezka brzegiem tarasu ku zagajnikowi bambusowemu i wlezlismy w pole z pyrami (czyli - dla niewtajemniczonych - ziemniakami). Nagle Mala M krzyknela - "robaczek!" i krzykiem przeploszyla jakiegos wielkiego ptaka, ktory zerwal sie i szybko odlecial za bambusy. Po chwili poszukiwan w pou znalezlismy kolejna sciezke, i doszlismy nia do wioski. Wioska z kamiennymi domostwami, wyraznie ludniejsza, niz Shuimokeng. Po drodze zaczepil nas ciekawski mieszkaniec wioski, ale poniewaz akurat niosl na pole dwa ciezkie wiadra z zawartoscia szamba, ktorych aromat omal nie zwalil nas z nog, nie wdalismy sie z nim w dluzsze dywagacje. Przeszlismy przez podworzec domu, na ktorego schodkach siedziala wesola staruszka (NB nigdy nie widzialem tylu usmiechnietych ludzi, jak wlasnie na Tiantai'u), i skierowalismy sie na widoczny w oddali "cypel" - zbocze, na ktorego szczycie znajdowala sie znajoma nam altanka i olbrzymi glaz z napisem "Miejsce wyglaszania nauk Mistrza Zhizhe".

Zdjecie: Wioska Wielkiego Pokoju, ktora wziela swoja nazwe od nieistniejacej juz swiatyni buddyjskiej i jej radosna mieszkanka - im mniej ludzie maja, tym wydaja sie szczesliwsi:

Bylismy tam w grudniu, ale milo jest wracac w stare katy. Dziewczyny siadly na kamieniach i Duza M wyciagnela walowe, ja poszedlem jeszcze do znajdujacej sie niedaleko grupy glazow.

Zdjecie: Glaz z napisasem "Taras gloszenia darmy przez Zhizhe" ufundowany przez mnicha Haidenga 海登法师, slawnego mistrza sztuk walki z Shaolin, ktory spedzil wiele lat w Swiatyni Prawdziwego Przebudzenia w Tiantai:

Te glazy, zwane "Arhatami Sluchajacymi Ksiag" 听经罗汉石 byly koncowka cypla - za nimi znajdowaly sie juz pionowe sciany skalne. Podobno kiedys glazow byly bardzo wiele, ale okoliczna ludnosc wykorzystywala je jako material budowlany i zostaly zaledwie 3 czy 4.

Zdjecie: Arhaci Sluchajacy Ksiag - grupa glazow kolo tarasu nauk Zhizhe:

Z glazow, patrzac w lewo, widac bylo zolte sciany Swiatyni Wysokiej Swiatlosci, a w prawo - waskie tarasy zbudowane na dosc stromym zboczu. Gdzies ponizej chlop prowadzil dwa rude woly, slychac bylo ich porykiwania. Wrocilem do dziewczyn, zjedlismy sardynki, popijajac je Wanglaoji, posluchalismy jeszcze ptakow, i poszlismy dalej. Droge pamietalismy dobrze, wiec nie balismy sie zapadajacego zmroku. Sciezka, czesciowo wykladana kamieniami, poprowadzila nas ku widocznemu na skraju lasku domostwa.

Zdjecie: Kamienna drozka prowadzaca z tarasu, na ktorym Zhizhe glosil nauki, do lasku, w ktorym znajduje sie Swiatynia Prawdziwego Przebudzenia:

Po drodze rzucilismy jeszcze okiem na miejsce, gdzie kiedys stala Swiatynia Medytacji 修禅寺, jedno z 12 miejsc praktyk buddyjskich zalozonych przez Zhizhe. Ponoc juz kilka lat temu planowano jej odbudowe, ale do dzis jest to tylko zarosniete pole z wygladajaca jak wielka kaluza sadzawka - dawnym Stawem Wypuszczania Zywych Stworzen 放生池 i grupa drzew.

Zdjecie: Gory i tarasy tworzace Folong 佛陇 - w glebokiej dolinie znajduje sie Swiatynia Wysokiego Swiatla, natomiast na wgorzach wokol Swiatynie Prawdziwego Przebudzenia, Medytacji i Wielkiego Pokoju:

Weszlismy do lasku, zatrzymalismy sie przez chwile przy kamiennych stelach (sprawdzilem, czy rzeczywiscie na jednej z nich znajduje sie imie Chuandenga), przeszlismy aleja kolo wrot prowadzacych do Swiatyni Prawdziwego Przebudzenia 真觉寺, ale byly juz zamkniete.

Zdjecie: Stela (kamienna tablica) na grobie Mistrza Chuandenga pod murami Swiatyni Prawdziwego Przebudzenia - w tym "grobie" zlozone sa tylko jego szaty i nakrycie glowy:

Dziewczyny szly z przodu, ale nagle Duza M przywolala mnie - przed nami, na polu nieco nizej, stal szczekajacy wioskowy kundel. Gdy podszedlem do nich, z bocznych drzwi wylonil sie mnich i zaczal przywolywac psa, ale ten najwyrazniej bal sie nas i nie mogl przemoc strachu, zeby przebiec kolo nas i wrocic do swiatyni.

Zdjecie: Wschodnie wejscie do Swiatyni Prawdziwego Przebudzenia, w ktorej znajduje sie stupa z cialem Zhizhe, zalozyciela szkoly Tiantai:

Zagadnalem mnicha o to, czy rzeczywiscie w stupie w swiatyni znajduje sie cialo Zhizhe. Mnich powiedzial, ze tam je umieszczono. Poniewaz Zhizhe byl darzony wielka estyma przez cesarza, ten co roku wysylal emisariusza, ktory skladal holdy zmarlemu mistrzowi. Ponoc w pierwszym i drugim roku cialo znajdowalo sie w stupie, ale przy trzeciej wizycie juz go nie bylo - tajemniczo zniklo. Byc moze Zhizhe byl transie, trwajacym lata, i w koncu przebudzil sie. Wczesniej pisalem o transie, w jakim znajdowal sie Pusty Oblok, mozna tylko przypuszczac, ze jego doswiadczenie nie bylo wyizolowane, i nie wykluczone, ze zdarzaly sie medytacyjne transy trwajace latami.

Zdjecie: Niewielka stupa znajdujaca sie przy wejsciu do Swiatyni Prawdziwego Przebudzenia zostala ufundowana przez japonskich wyznawcow buddyjskiej szkoly Tendai, odpowiednika chinskiej sekty Tiantai:

Pozegnalismy sie, poszlismy dalej sciezka, mijajac jeszcze stado zdezorientowanych koz, weszlismy na asfaltowke, i w prawie calkowitej ciemnosci poszlismy z powrotem do hotelu. Szlismy znanymi nam skrotami, ja zabawialem Mala M opowiesciami o wezach, mala byla pod wyraznym wrazeniem - jak tu nie byc, gdy idzie sie w ciemnosci po lesie, w ktorym zyja weze, i ogladalo sie dwie czesci filmu z cyklu o anakondach... Na szczescie gdzies w polowie drogi zatrzymala sie Honda - van, i zyczliwa kobieta zaoferowala nam podwiezienie do hotelu. Wsiedlismy do samochodu, prowadzil maz, z tylu siedziala dwojka dzieci, jak nie chinska rodzina (z ta dwojka dzieci). Kobieta powiedziala nam, ze jada z miejscowosci Longhuangtang 龙皇堂 (o ktorej slyszalem, ze jesty bardzo atrakcyjna turystycznie), zajmuja sie biznesem, tam maja wille, w ktorej odpoczywaja w wolne dnie. Na pytanie, czy willa jest w ramach jakiegos osiedla, kobieta powiedziala, ze nie, zaden deweloper jeszcze am nie zainwestowal, oni przerobili pomieszczenia dawnej fabryki na mieszkalne, i zatrudnili dwoje mieszkancow wioski do pilnowania posiadlosci. Nie ukrywam, zazdroszcze domu w takich okolicach... Szybko dojechalismy do hotelu, podziekowalismy zyczliwym ludziom, poszlismy do hotelu, wezwalismy stamtad taksowke, zrobilismy jeszcze rundke do centrum handlowego po piwo, napoje i owoce. Obok centrum bystra Duza M zauwazyla na drzwiach sklepu wiazke jakiegos zielska.

Zdjecie: Wiechcie jakiegos ziola wieszane sa z okazji swieta Duanwu przy wejsciach do domostw i sklepow dla odpedzenia zlych duchow - czyli przede wszystkim komarow:

Jak sie okazalo z okazji swieta Duanwu 端午节 (potocznie nazywanego Swietem Smoczych Lodzi, bo wlasnie wyscigi tych lodzi odbywaja sie w to swieto), na drzwiach domostw wiesza sie to zielsko, ktore nie tylko dostrasza komary, ale picie naparu z niego pozwala lepiej znosic upaly. Pytalem o nazwe, ale wlasciciel sklepu nie potrafil wymowic jej w standardowym chinskim. OK, powiedzialem, to prosze napisz jego nazwe - ten znak jest zbyt zlozony i go nie pamietam. Rzeczywiscie, z chinskim jest ten problem, ze czlowiek - takze chinski - poznaje go przez cale zycie. Glodni wiedzy wrocilismy do hotelu, zjedlismy arbuza, obalilismy dwa browary i zasnelismy snem sprawiedliwych. Czekaly nas kolejne dni, i wiele nieznanych miejsc do zobaczenia.

2 kwietnia 2009

Mądrość Wschodu

Podczas ostatniego naszego pobytu w Gorach Tiantai jak zwykle w ostatni dzien poszlismy do Swiatyni Czystego Panstwa - dlatego, ze znajduje sie ona 100m od hotelu i mozemy po zwiedzeniu szybko wziac manatki i pojechac na dworzec autobusowy by bez problemu zdarzyc na autobus powrotny do Szanghaju.

Swiatynie bardzo lubimy, ma poltora tysiaca lat i specyficzna atmosfere, nie mowiac o malowniczym usytuowaniu i calej plejadzie znanych mistrzow Buddyzmu, takze swietych (ktorym przypisywano naludzkie moce), ktorzy w niej mieszkali. Nie jest dla nas wielkim problemem nawet to, ze w swiatyni jest mnostwo ludzi - glownie dlatego, ze wyjezdzamy z Tiantai zwykle w niedziele, a w weekendy jest zawsze duzo turystow.

Mam nadzieje, ze w koncu opisze swiatynie, jakos ostatnio w nawale wszystkiego nie udalo mi sie zabrac do powazniejszej pracy nad blogiem. Wina za to nalezy obciazyc mojego nauczyciela Guqina, ktory uczy nas nowego, bardzo dlugiego i bardzo trudnego utworu, ktorego tytul w wolnym tlumaczeniu brzmi "Bez Ukrytych Zamiarow" 鸥鹭忘机.

Okreslenie Wangji 忘机 jest terminem taoistycznym, ktory oznacza czysty, klarowny umysl, nie poruszony zadnymi pragnieniami, bez pozadan czy ukrytych zamiarow.

Utworu ten inspirowany jest opowiescia, jaka mozna znalezc w rozdziale o Zoltym Cesarzu 皇帝 w taoistycznym klasyku Liezi 列子. Otoz na brzegu morza zyli ojciec i syn. Syn bardzo lubil mewy, i kazdego dnia o swicie szedl na plaze bawic sie z ptakami, ktore gdy tylko go zobaczyly natychmiast przylatywaly calymi stadami. Gdy ojciec dowiedzial sie o tym, powiedzial do syna: "Slyszalem, ze mewy lubia ciebie, moze bys zlapal dla mnie kilka do zabawy?". Nastepnego dnia syn jak zwykle poszedl z rana na plaze, z mysla, by zlapac mewy, ale te o dziwo krazyly wysoko nad jego glowa i zadna nie zblizyla sie do niego.
Chinczycy zawsze zauwazali wielka sile umyslu. Jesli zamysl zostal odebrany przez mewy, to jak duzy jest wplyw mysli na nas samych?

W kazdym razie utwor jest dlugi, trwa ponad piec minut, gesty zapis nutowy zajmuje 3 strony w ksiazce, wiec dzien w dzien siedze nad Guqinem i cwicze - przez co pisanie bloga jest zaniedbywane. W tym tygodniu nie mam lekcji z okazji chinskiego swieta zmarlych 清明节, ale Duza M ma dodatkowy dzien wolny i oczywiscie jedziemy znow na Niebianskie Tarasy...

A wracajac do swiatyni - podczas obu pobytow oczywiscie musielismy spedzic sporo czasu w przyklasztornej ksiegarni, gdzie zaopatrzylem sie w kolejne kilka kilogramow makulatury. Jak zwykle rowniez Mala M musiala koniecznie dostac jakas ksiazeczke - sama je sobie wybierala na podstawie koloru okladki i grafiki na niej. Wybrala dwie - jedna zielona z bambusami, a druga rozowa z kwiatem lotosu. Najzabawniejsze, ze obie ksiazeczki sa naprawde ciekawe - szczegolnie zielona, ktora jest zbiorem madrosci buddysjkich autorstwa Mistrza Lotosowy Staw (Lian Chi) 莲池大师 pod tytulem "Luzne Zapiski pod Bambusowym Oknem" 竹窗随笔.


Mistrz Lian Chi uwazany jest za patriarche osmej generacji buddyjskiej szkoly Czystej Ziemi 净土 i jednego z czterech najwybitniejszych mistrzow chinskiego buddyzmu dynastii Ming (1378-1644). Urodzil sie w 1535 w Hangzhou 杭州 w bogatej rodzinie arystokratycznej. W dziecinstwie pobieral tradycyjne nauki konfucjanskie. Pewneg dnia w wieku 17 lat uslyszal, ze mieszkajaca obok sasiadka w podeszlym wieku wypowiada codziennie tysiace razy imie Buddy, i zaciekawiony zapytal o przyczyne. sasiadka powiedzial: "Moj maz codziennie recytowal imie Buddy, i gdy nadeszla w koncu smierc, zmarl spokojnie, bez zadnych chorob i cierpien, stad wiem, ze recytowanie imienia Buddy daje wielka moc." Lian Chi poruszony, zdal sobie sprawe, jak wazne jest przejscie z zycia do smierci, i zainteresowal sie naukami Czystej Ziemi. Niedlugo potem zmarli jego rodzice, co jeszcze bardziej skierowalo Lian Chi ku buddyzmowi. W rezultacie w wieku 32 lat zdecydowal sie rozstac z rodzina i zostac mnichem. Po wstepnym okresie nauk za siedzibe wybiera sobie Swiatynie Wsrod Oblokow 云栖寺 w Hangzhou. Okolice swiatyni byly nekane przez tygrysy, ktore atakowaly i zabijaly ludzi, ale po modlitwach Lian Chi tygrysy nie pojawily sie wiecej. W kolejnym roku nadeszla kleska suszy, i chlopi zwrocili sie do Lian Chi z prosba o pomoc. Ten wyruszyl wraz z pozostalymi mnichami na obchod pol, uderzajac w drewniana kolatke (Drewniana Rybe 木鱼) i recytujac imie Buddy. W chwile pozniej zaczal padac rzesisty deszcz dokladnie w tych miejscach, ktore obchodzil mistrz.

Zdjecie: Mistrz Lian Chi (Lotosowy Staw) (1535-1615):


Po tych wydarzeniach imie Lian Chi stalo sie slawne, a nauki szkoly Czystej Ziemi zyskaly bardzo wielu wyznawcow. Po smierci siodmego patriarchy Mistrza Xingchang 省常大师 przez ponad 550 lat Czysta Ziemia nie cieszyla sie popularnoscia, i dopiero Lian Chi na nowo przywrocil swietnosc tej linii buddyzmu, ktorej nauki glosza, ze poprzez recytowanie imienia Buddy Amitaby czlowiek w chwili smierci zostanie wprowadzony do Zachodniej Szczesliwej Krainy.

W szostym miesiacu 1615 roku Lian Chi poczul, ze nadchodzi smierc, udal sie wiec do miasta i pozegnal sie z przyjaciolmi, po czym powrocil do swiatyni, gdzie udzielil ostatnich nauk mnichom. Pierwszego dnia siodmego miesiaca Mistrz Lian Chi powiedzial: "Jutro odejde". Wieczorem poczul sie nieco slabiej, udal sie wiec do swej celi, gdzie usiadl do medytacji z zamknietymi oczyma. Nastepnego dnia wieczorem, rzekl do czuwajacych przy nim mnichow: "Uczciwie recytujcie imie Buddy, nie dajcie sie zwiesc demonom, nie lamcie ustalonych przeze mnie regol klasztornych", po czym zwrocil sie twarza ku zachodowi i recytujac imie Buddy zmarl. Mial wowczas 81 lat. Pochowany zostal na zboczach Gory Pieciu Oblokow 五云山.

Nauki Mistrza Lian Chi maja wyrazne zabarwienie Chan/Zen, mowi sie, ze to on wlasnie polaczyl obie odmiany uzupelniajac je wzajemnie.

Ponizej dwie anegdoty w moim tlumaczeniu pochodzace z "Luznych Zapiskow pod Bambusowym Oknem":

"W nauce wazna jest koncentracja"

Mi Yuanzhang powiedzial: "Uczac sie kaligrafii nalezy poswiecic sie jej calkowicie, jesli chce sie osiagnac sukces nie powinno sie miec zadnych innych rozpraszajacych zainteresowan". Ja sam slyszalem kiedys, ze mistrzowie Guqina uczyli swoich uczniow tylko 2-3 utworow, az ci w pelni zrozumieli ich tajniki. Choc nie sa to wielkie slowa, to mozna je odniesc do spraw wielkich. Budda w swoim testamencie powiedzial: "Jesli umysl w pelni sie skoncentruje, wowczas nie ma rzeczy, ktorej nie moglby sprawic". Zatem jesli ktos rozprasza sie na wiele rzeczy, wowczas w zadnej nic nie osiagnie. Jesli bedziemy postepowac z pelnym oddaniem i koncentracja, wowczas bardzo szybko osiagniemy Samadhi. Wszyscy ci, ktorzy medytuja i recytuja imie Buddy, powinni o tym pamietac.

Nota: Mi Yuanzhang 米元章 to wspomniany tutaj slawny mistrz kaligrafii Mi Fu 米芾.

"Podejscie"

Ludzie roznie reaguja, gdy przed ich oczyma pojawi sie bogactwo, piekna kobieta, slawa lub korzysc. Zrobie tutaj porownanie ogniska i pieciu roznych substancji polozonych przy nim. Pierwsza to siano, jak tylko zetknie sie z ogniem, natychmiast ogarnia je plomien. Druga to drewno na opal, choc nie zapali sie od razu, to wystarczy dmuchnac kilka razy i zapala sie. Trzecia to zelazo, ono w zetknieciu z ogniem nie zapala sie, ale jesli jest w kontakcie z ogniem dostatecznie dlugo, w koncu topi sie. Czwarta to woda, nie tylko, ze nie pali sie, ale moze ugasic ogien. Jednak gdy umiesci sie ja w czajniku, wowczas rozgrzana wrze i wyparowuje. Piata to pustka, nie ma formy ani ksztaltu, wiec bez wzgledu, jak wielkim ogniem sie by jej nie traktowalo, nie dozna ona zadnego uszczerbku, nie trzeba gasic ognia, on w koncu sam sie wypali i zgasnie. Z tych pieciu, pierwsi to zwykli ludzie, posredni trzej to ci, ktorzy osiagneli rozne stopnie zaawansowania w praktyce buddyjskiej, w kolejnosci od plytkiego do glebszego. Tylko ostatni poziom to ten, ktorego doswiadczyc moga tylko buddowie i swiatobliwi.

24 stycznia 2009

Niebianskie Tarasy 天台山 - Czesc 6 - Jasny Klif Zimnej Gory

Koniec ze splątanym, przeczulonym umysłem.
Nieuważnie skrobię wiersze na kamiennej skale,
Przyjmując cokolwiek się pojawia — niczym łódź unosząca się na wodzie."
Hanshan (Zimna Góra), chinski pustelnik i poeta, 8-9 wieku ne

DZIEN 7:

Rano niestety nie wstalismy zgodnie z planem, czyli wczesnie, ale choc zalapalismy sie na hotelowe sniadanie. Zdecydowalismy sie pojechac w okolice miejsca, ktore z tych wielu, ktore w ciagu ostatnich dni widzielismy, najbardziej przypadlo nam do gustu. Postanowilismy pojechac na Jasny Klif 明岩. Jasny Klif polozony jest niedaleko Zimnego Klifu, oba miejsca znajduja sie w obrebie tej samej gory - Gory Zimnego Kamienia 寒石山 i oddalone sa o ok. 4km. Ostatnio niemal doszlismy do Jasnego Klifu, ale bylo zbyt pozno, by go zwiedzac. Dzis podjechalismy taksa do dworca autobusowego, a stamtad busem do miasteczka Jietou 街头.

Zdjecie: Producent bambusowych miotel w Jietou:


Po dojezdzie okazalao sie, ze autobus do Jasnego Klifu jedzie dopiero po poludniu, zaczalem wiec pertraktacje z wlascicielka Jetty, chciala Y30 i gdy juz chcielismy odejsc, okazalo sie, ze jest dwoch klientow, ktorzy jada w ta sama strone, i wystarczy Y10. Jazda zajela nam z kwadrans, wlascicielka o nazwisku Xiang 项 wysadzila nas przy drodze prowadzacej do klifu.

Zdjecie: Krajobraz przed Jasnym Klifem:


Poszlismy wiec droga, pogoda byla nie rewelacyjna, dosc zimno, niebo pokryte granatowa powloka chmur, jakby mial padac snieg. Po kilkunastu minutach spaceru wzdluz rzeki przeszlismy przez krotki tunel w skale zagradzajacej droge i doszlismy przed brame swiatynna.

Zdjecie: Zolta brama do Swiatyni Jasnego Klifu - z prawej strony Gora Lwa:


Weszlismy do niej, przy wejsciu siedziala na niskim zydlu starsza kobieta obierajaca rodzaj kalarepy, i ogladajaca jednym okiem program na DVD z wykladem mistrza Czysta Pustka 净空 o Buddyzmie.

Zdjecie: Nawet obierajac kalarepe mozna chlonac nauki Buddy:


Z drzwi obok wyszla nieco mlodsza kobieta proszac nas o kupienie biletow "Bilety prosze kupic, o Buddo Amitabo!"... Bilety kupilismy, zainteresowalem sie ksiazkami, w prezencie dostalem mala broszurke o Jasnym Klifie. Kobieta powiedziala nam, ze na obu stronach klifu znajduje sie wiele postaci ludzi i zwierzat, zwiazanych z tradycyjnymi anegdotami. Przy odrobinie wyobrazni mozna je bylo rzeczywiscie zobaczyc w fantastycznych formacjach skalnych na scianach doliny. Po prawej stronie wskazala na kamien, wygladajacy na czlowieka niosacego cos na plecach. Jak powiedziala, byl to Mulian 目连, jeden z 10 uczniow Buddy, ratujacy z piekla swoja matke, ktora za niecne uczynki zostala tam wtracona. Tego typu opowiesci zwiazanych ze slawnymi chinskimi gorami jest mnostwo, chinscy przewodnicy oprowadzajacy wycieczki zawsze sypia z nimi jak z rekawa, porownujac dziwnie uksztaltowane kamienie do slawnych postaci z historii ilegend. Stad tez nie przywiazujemy wielkiej wagi do tego typu informacji. Kobieta powiedziala nam rowniez bardzo powaznym glosem, ze jest to miejsce, w ktorym bogini zawsze odpowiada na prosby wiernych. To zdanie utkwilo nam w pamieci - bo rzeczywiscie poczulismy sie dosc dziwnie po wejsciu poza brame. Okazalo sie, ze brama zamykala rodzaj doliny, otoczonej z trzech stron stromymi, wysokimi skalami. Dolina byla waska, wila sie jak waz miedzy skalami. Miejsce bylo odciete zupelnie od swiata zewnetrznego.

Poszlismy za glosem instynktu, czyli do gory, kamiennymi schodami w lewo. Po kilkunastu minutach wspinaczki doszlismy do znajdujacej sie na szczycie skaly (nazywanej skala Bialego Slonia) niewielkiej polany - na ktorej srodku stala wykonana z zelaza kilkunastometrowej wysokosci pagoda.

Zdjecie: Zelazna pagoda na Gorze Lwa - pod jej fundamentami pochowany jest podobno Hanshan:


Wygladala dosc nieciekawie, rzucilismy jeszcze okiem na domek z niewielkim oltarzykiem, przed ktorym Mala M poklonila sie i podarowala cukierek. Podczas gdy obie M eksplorowaly teren, zajrzalem do broszurki podarowanej przez buddystke przy wejsciu. Ku wielkiemu zaskoczeniu okazalo sie, ze to wlasnie to miejsce, Jasny Klif, uwazane jest przez wielu za miejsce mieszkania i medytacji poety Hanshana (Zimnej Gory; wiecej o nim mozna przeczytac w mojej relacji z Zimnego Klifu znajdujacej sie tutaj). Za czasow Hanshana oba klify nazywano "Zimnymi Klifami" 寒岩. W 957 roku n.e. podzielono je na Zimny Klif i Ukryty Klif 暗岩; w 1008 ten ostatni nazwano Jasnym Klifem 明岩, jako ze zwrocony byl na wschod. Pozniej zaczeto uwazac, ze Hanshan zyl tylko na jednym z klifow - tym Zimnym - jednak nawet w jego poezji wspomniane jest, iz "mieszkal pod obu klifami". Hanshan pisal tez, ze "chcialby isc na wschodni klif". Czytajac broszurke odnioslem wrazenie, ze ktos probuje za wszelka cene przyciagnac turystow na przynete w postaci siedziby Hanshana; a prawda lezy pewnie - jak zwykle - gdzies po srodku. Jak sie okazalo, powazne publikacje nie tylko potwierdzily, ze Hanshan zyl na Jasnym Klifie, ale rowniez, ze zostal tutaj pochowany - wlasnie w okolicy zelaznej pagody.

Zdjecie: Tajemnicza dolina we wnetrzu Jasnego Klifu:



Potem zeszlismy na dol i udalismy sie wglab doliny. Otaczajace skaly wydawaly sie tam jeszcze wyzsze i grozne, panowala cisza przerywana tylko co pewien czas przeciaglymi gwizdami ptakow, wzmacnianymi przez echo; atmosfera zrobila sie dosc niesamowita. Po kilkudziesieciu metrach na srodku doliny zauwazylismy spory budynek swiatynny.

Zdjecie: Swiatynia buddyjska w centrum doliny:



Weszlismy do srodka, znajdowaly sie w nim pozlacane figury Buddy, Bogini Guanyin i arhatow - buddyjskich swietych. Pawilon wygladal jak kazdy inny w dowolnej swiatyni buddyjskiej. Ciekawe byly w nim posagi dwoch boddhisatw ("Oswieconych Istot") - buddyjskich bostw: boddhisatwy Manjusri (Madrosci) siedzacej na lwie i boddhistawy Samantabhadra (Wspolczucia), jadacej na bialym sloniu.

Zdjecia: Boddhisatva Manjusri - lew, ktorego dosiada symbolizuje dziki umysl ktory moze byc okielznany tylko poprzez medytacje:



...i Samantabhadra - bialy slon symbolizuje potege Buddyzmu, ktora pokonuje wszelkie przeciwnosci:



Wyszlismy wiec z niego tylnymi drzwiami, i naszym oczom ukazal sie klif z kilkoma pawilonami przyklejonymi do skalnej sciany. Obok stal budynek, z ktorego dochodzily dzwieki rozmowy, nieco dalej znajdowal sie niewielki zagajnik z zielonymi bambusami, obok ktorego na niewielkim wzniesieniu stala mala kamienna pagoda. Po schodach udalismy sie do drzwi po prawej stronie, jakiez bylo nasze zdziwienie, gdy okazalo sie, ze za nimi znajduje sie olbrzymia jaskinia (zwana Jaskinia Ksiezycowego Blasku 月光洞 lub Jaskinia Jasnego Klifu 明岩洞) z posagami bostw buddyjskich, scianami obwieszonymi kartkami z prosbami, nazwiskami zmarlych, osob widzianych we snie. W jaskini panowal polmrok; przy wejsciu, po lewej stronie drzemala - przynajmniej tak nam sie zdawalo - starsza mniszka. Zaczelismy chodzic po jaskini, ogladac znajdujace sie tam figury, czytac cicho prosby umieszczone na papierkach, pod sciana znalezlismy kamienna tablice upamietniajaca danine mnicha z klasztoru Shaolin 少林寺, ktorego prosby zostaly spelnione, i ktory z wdziecznosci przekazal na rzecz swiatyni Y50tys. My rowniez dalismy datek na rzecz swiatyni, Mala M z duma podpisala sie po chinsku w ksiedze datkow, a wielkosc daniny zostala potwierdzona podpisem mniszki - Jingcheng 净诚.

Zdjecie: Jaskinia Ksiezycowego Blasku, w glebi pograzona w medytacji Jingcheng:



Pozniej dalej chodzilismy po jaskini, kazde z nas cos innego ogladalo, mniszka zapadla chyba w trans medytacyjny, z zamknietymi oczyma bezdzwiecznie odmawiajac sutry, a ja zaczalem bezwiednie chodzic w kolko dookola oltarza. Przyznam szczerze, ze czulem sie dosc dziwnie - choc jednoczesnie bardzo komfortowo, zarowno fizycznie, jak i psychicznie. Po chwili do jaskini weszla ubrana w dluga brazowa szate kobieta (co oznacza, ze byla czlonkinia wspolnoty buddystkiej, ale nie mniszka) i zaczela rowniez chodzic wokol oltarza recytujac cicho imie Buddy Amitaby 南无阿弥陀佛. Chodzilismy wiec tak razem, a najdziwniejsze, ze moje dziewczyny, ktore zwykle dosc szybko nudza sie pobytem w swiatyniach, tez jakos nie mogly z jaskini wyjsc. Potem Duza M - ktora patrzy na swiat trzezwo i nie poddaje sie latwo jakims dziwnym wplywom - wyznala, ze miejsce mialo jakas dziwna energie, jakiej nigdy przedtem nigdzie nie czuja, w ogole nie chciala opuscic jaskini, miejsce trzymalo ja - w przeciwienstwie do Zimnego Klifu, do ktorego jej sie nawet nie chcialo wejsc. Przyznam, ze gdy Duza M zapytala mnie, ktora z jaskin - czy ta pod Zimnym Klifem, czy ta pod Jasnym - wybralbym na miejsce do medytacji, nie mialem zadnych watpliwosci - to miejsce tutaj bylo specjalne, magiczne, jak zaczarowane.

W jaskini porobilem troche zdjec, znalazlem m.in. wiszaca na scianie kartke z zapisana rozmowa miedzy Zimna Gora i Znajda. Zauwazyl to siedzacy obok przy stole, i wolno palacy papierosa, starszy mezczyzna, i podal mi kartke z lezacego na stole stosiku. Kartka zawierala ten sam tekst, co ta na scianie. Jest to jeden z klasycznych dialogow buddyjskich, pouczajacych wiernych jak stawiac czola przeciwnosciom zycia, ponizej moje tlumaczenie tego dialogu:

"Pewnego dnia Hanshan (Zimna Gora) zapytal Shide (Znajde): Co robic, gdy inni obrzucaja mnie wyzwiskami, zabawiaja sie moim kosztem, obrazaja, wysmiewaja, nie szanuja, traktuja z pogarda, ponizaja, oszukuja? Shide odpowiedzial: nalezy znosic to, ustepowac, pozwalac na to, unikac, okazywac cierpliwosc, szanowac, nie zwracac uwagi; a potem poczekaj kilka lat i spotkaj sie z nimi"

W koncu wyszlismy z jaskini, i przed jej wejsciem zatrzymalismy sie na chwile. Zaczalem dopytywac sie sie rozmawiajacych obok kobiet o slawne piec koni, ktore utkwily w klifie. Jedna z nich podeszla do nas i pokazala nam skale naprzeciw. Otoz w czasach dynastii Tang (7-10 w. n.e.) Lu Qiuyin 闾丘胤, zarzadca regionu Tai 台州, przybyl do Swiatyni Czystego Panstwa z zamiarem zlozenia wizyty Hanshanowi, o ktorym mistrz Feng'gan 丰干 (Wielki Kij) powiedzial mu, ze jest reinkarnacja boddhistavy Manjusri. Hanshan nie mial jednak na spotkanie ochote, rzucil tylko "Feng'gan to plotkarz!", odwrocil sie i zaczal uciekac. Lu wyslal za nim pieciu zolnierzy na koniach, ktorzy pogonili za Hanshanem az do Jasnego Klifu. Wydawalo im sie, ze zapedzili go w miejsce bez wyjscia, ale ku ich zdziwieniu Hanshan ruchem reki spowodowal rozstapienie sie skaly zagradzajacej mu droge, wszedl w nia, po czym ta natychmiast zamknela sie za nim, przytrzaskujac piec goniacych go koni. Lu Qiuyin zaskoczony powiedzial: "Hanshan zniknal bez sladu, a piec koni ukrylo sie wsrod zielonych gor". Do dzis na scianie skalnej mozna zobaczyc te Ukryte Piec Koni 五马隐 w postaci ciemnych plam wygladajacych jak konie czesciowo zamkniete w skale.

Zdjecie: Wejscie do Klasztoru Skierowanego ku Wschodowi:



Po chwili udalismy sie w kierunku budynkow zawieszonych z boku klifu. Jak sie okazalo byly one zbudowane wokol jaskin, z ktorych slynie Gora Zimnych Glazow 寒石山.
Po kamiennych, lagodnie pnacych sie do gory schodach weszlismy w kierunku nieduzej starej bramy, nad ktora wisiala tablica z wykaligrafowanym napisem "Zenski Klasztor Skierowany Ku Wschodowi" 朝阳庵. Weszlismy do srodka przez niedomkniete drzwi na niewielki, nieco zaniedbany podworzec. Stala na nim sporych rozmiarow kadzielnica, lezaly dlugie bambusowe dragi, prawdopodobnie uzywane do konstrukcji rusztowan (bambus ma bardzo duza wytrzymalosc, niewiele mniejsza od stali, jest lekki i bardzo powszechnie stosowany w Chinach do budowy rusztowan), obok roslo drzewo grejfrutowe obwieszone ciezkimi owocami.

Zdjecie: Grejpfruty, jeszcze na drzewie:



Grejfruty obok mandarynek sa najczesciej hodowanym lokalnie drzewem owocowym, sezon na nie zaczyna sie w listopadzie i trwa przez cala zime. Najbardziej znane grejfruty w Chinach rosna w prowincji Fujian 福建, ale za najsmaczniejsze uwazane sa te z Wyspy Nefrytowego Pierscienia 玉环 w prowincji Zhejiang 浙江. Sa soczyste, slodkie, doskonale dzialaja na skore oczyszczajac ja, a ich skorki sa czesto umieszczane w nowo wyremontowanych mieszkaniach, jako ze pochlaniaja toksyczne substancje wydzielane przez farby i kleje. Po chwili uslyszelismy ciche glosy recytujace buddyjskie sutry. W drzwiach prowadzacych do jaskini (zwanej "Wielka Jaskinia" 高大洞) siedzaly przy stole dwie kobiety ubrane w brazowe szaty swieckich buddystek i monotonnie czytaly buddyjskie modlitwy.

Zdjecie: Buddystki przed Wielka Jaskinia czytajace w skupieniu sutry:



Takie monotonne recytacje maja wprowadzac w trans, podobnie jak medytacje. Takze chrzescijanstwo wykorzystuje te metode - np. w postaci odmawiania rozanca. Gdy jedna z nich zobaczyla Mala M, wstala i z usmiechem dala jej kilka mandarynek. W miedzyczasie weszlismy do srodka, jaskinia sluzyla jako pomieszczenie sakralne, podobnie jak ta odwiedzona przez nas wczesniej, ale najwyrazniej byla jeszcze w remoncie. Niemniej na srodku stal pokazny oltarz z duzymi figurami Buddy Maitrei, bogini Guanyin, Buddy Sakyamuniego oraz kilkoma mniejszymi figurami. Na podlodze oparta o nogi oltarza lezala tablica z napisem "Sala Hanshana" 寒山殿. Jaskinia ta byla miejscem, gdzie wyglaszal nauki slawny uczony chinski Qi Zhaonan 齐召南.

Qi Zhaonan (1703-1768) byl znanym geografem, je glownym dzielem jest slawny "Zarys Traktow Wodnych" 水道提纲, opisujacy trakty wodne (rzeki, kanaly) calych Chin, od Tybetu i prowincji Qinghai na zachodzie, az do wschodu - wzdluz wschodniego wybrzeza kraju, poczawszy od Morza Ochockiego na polnocy az do Morza Poludniowo-chinskiego na poludniu. Traktat ten zdobyl wielkie uznanie i nazywany jest "Klasykiem Wod Dynastii Qing" 清代水经. Dzieki wrodzonym predyspozycjom Qi pial sie szybko po szczeblach kariery urzedniczej, piastowal nawet funkcje wiceministra Ministerstwa Ceremonii 礼部侍郎. Podobno Qi mial doskonala pamiec - podczas jednego z objazdow terenu zobaczyl na polkach w magistracie osiem tomow ksiag, poprosil wiec o ich wypozyczenie. Nastepnego ranka oddal je gospodarzowi, ale ten powiedzial Qi, ze moze je zabrac ze soba. Qi Zhaonan odpowiedzial mu, ze nie musi, bo przeczytal i opanowal je w calosc. Gospodarz nie chcial mu uwierzyc, wyciagnal dwa z tomow i zadal Qi pytania dotyczace tresci, na co Qi odpowiedzial plynnie pelnymi cytatami z ksiazek. Niestety w wieku 46 lat Qi mial powazny wypadek - upadek z konia spowodowal pekniecie czaszki. Podczas kuracji sam cesarz osobiscie dbal, by Qi byl wlasciwie leczony i otrzymywal najlepsze lekarstwa. Qi po wypadku poprosil o zezwolenie na powrot w rodzinne strony, wrocil do Tiantai i tutaj, w Wielkiej Jaskini urzadzil swoja sale nauk. Do dzis na skalach Jasnego Klifu znajduja sie dwie kaligrafie wykonane reka Qi - m.in. znaki Gao 高 (Wysoki) Da 大 (Duzy), napisane w 1761 roku.

Dziewczyny poszly w dol z powrotem w kierunku niewielkiego pawiloniku ze zlocona postacia w srodku, ja natomiast skrecilem w gore, by po kilkunastu metrach wspinaczki schodami dojsc do Jaskini Slonecznego Swiatla 日光洞 (jak glosil napis wyryty obok w kamieniu). Jaskinie chronil nowo-zbudowany pawilon, utrzymany jednak w tradycyjnym stylu, a w jej srodku umieszczone byly trzy posagi buddyjskich mnichow - Feng'gana (Wielkiego Kija), Hanshana (Zimnej Gory) i Shide (Znajdy). Wspominalem o nich w relacji z Zimnego Klifu - to trzy postaci z ktorych slynie Tiantai.

Zdjecie: Pawilon kryjacy w sobie wejscie do Jaskini Slonecznego Swiatla:



Feng'gan 丰干, zyjacy na przelomie 7 i 8 w.n.e. mieszkal w Swiatyni Czystego Panstwa za biblioteka, mial wlosy do brwi, byl wysokiego wzrostu, opuszczal swiatynie i powracal do niej dosiadajac tygrysa, czym budzil postrach wsrod pozostalych mnichow. Nie wdawal sie w rozmowy, a gdy ktos pytal go o Dharme (nauke buddyjska), Feng'gan tylko mowil "W kazdej chwili...". Feng'gan byl ekscentrykiem, uwazano go za szalenca, czesto zaklocal cisze nocna swiatyni glosnymi spiewami. Feng'gan pojawil sie niespodziewanie, gdy wspomniany wyzej zarzadca Lu Qiuyin cierpial na silne migreny i zadne lekarstwa nie pomagaly mu. Powiedzial, ze "choroba rodzi sie z uludy, a uleczyc mozna ja tylko czysta woda." Podano mu wiec kubek czystej wody, Feng'gan pomruczal do niego jakies zaklecia, wziac lyk wody do ust i wydmuchal ja na zarzadce. Ten "prysznic" usunal caly bol. To wlasnie w trakcie tego spotkania Feng'gan zarekomendowal mu spotkanie z Hanshanem i Shide. Spotkanie zakonczylo sie opisana wyzej nieudana pogonia za Hanshanem. Wsrod buddystow rozpowszechnione jest przekonanie, ze Feng'gan byl wcieleniem Amitaby, wladcy Zachodniego Swiata (raju), a Hanshan i Shide - boddhisatwami, istotami pomagajacymi zywym istotom wyzwolic sie z morza cierpien, w ktorym zyja.

Zdjecie: Ukryta w bambusowym gaju altanka - miejsce medytacji Bodhidharmy:



Poza posagami w jaskini bylo pusto, najwyrazniej byla poddawana remontowi, szybko wiec z niej wyszedlem i zszedlem do altanki, przy ktorej staly obie M. Jak sie okazalo altanka chronila figure Hanshana, stojaca przed niewielka jaskinia, zwana Jaskinia Pierwszego Przybycia 初来洞. Jak glosil legenda, w jaskini tej medytowal Boddhidharma 达摩, pierwszy patriarcha buddyzmu Chan/Zen w Chinach, ktory pozniej zamieszkal w jaskinii niedaleko slawnego Klasztoru Shaolin 少林寺 (gdzie przez 9 lat medytowal zwrocony twarza do skalnej sciany, az pojawilo sie na niej jego dobicie). Ponoc rowniez na scianie Jaskini Pierwszego Przybycia mozna przy odrobinie wyobrazni wypatrzyc odbicie postaci "Boddhidharmy ktory przybyl z Zachodu" 达摩西来 (z zachodu czyli Indii). Obok altanki znajdowaly sie kepy bambusow, ponoc wyrosly one z paleczek, ktore w szczeline skalna wsadzil Boddhidharma.

Zdjecie: Niewielka pagoda upamietniajaca Hanshana i Shide:



Zeszlismy schodami dalej do widzianej wczesniej obok Jaskini Jasnego Klifu kamiennej pagody. Jak sie okazalo byla ona wzniesiona ku pamieci Zimnej Gory i Znajdy. Polozona na wielkim kamieniu wsrod bambusowego gaju, otoczona wysokimi pionowymi scianami klifu, stala obok kamiennym schodow prowadzacych gdzies dalej, w glab olbrzymiej rozpadliny. Poszlismy nimi, mijajac po drodze kolejna figure Hanshana.

Zdjecie: Schody prowadzace ku Jaskini Niesmiertelnego:



Po chwili schody (zwane Grania Blekitnego Nieba 青天岭) zaczely schodzic w dol i prowadzic nas pod olbrzymimi glazami. Skalne sciany nagle zamknely sie nad nami, panowal wilgotny polmroku, zrobilo sie dosc niesamowicie. Miejsce to zwane jest Klifem Zlozonych Dloni 合掌岩, poniewaz skaly przypominaja zlozone do modlitwy dlonie.

Zdjecie: Klif Zlozonych Dloni - miedzy skalami w tle widoczny Glaz Generala o wysokosci 50m:



Jeszcze kilkadziesiat krokow i weszlismy do olbrzymiej jaskini, zwanej Jaskinia Niesmiertelnego 仙人洞. Jaskinia ta jest najwieksza w kompleksie Jasnego Klifu, ma ponad 2tys. m2; w jej wnetrzu znalezlismy kilka niewielkich oltarzykow, w tym z postaciami Hanshana, Feng'gana i Shide oraz Jigonga i bostw taoistycznych.

Zdjecie: Przed wejsciem do Jaskini Niesmiertelnego (z lewej strony na schodach widac Duza M, co daje pojecie o ogromie skal)



Chinczycy nie sa specjalnie religijnie ortodoksyjni, nie przeszkadza im skladanie czci roznym bostwom czy wrecz umieszczanie figur roznych religii pod dachem jednej swiatyni. Zreszta juz od 11 wieku n.e. istnialy silne trendy synkretyczne w religiach chinskich - Buddyzm czerpal z Konfucjanizmu i Taoizmu, Konfucjanizm wyjasnial klasyki taoistyczne, a Taoizm - szczegolnie szkoly Wewnetrznego Eliksiru - uznaly buddyjska "Sutre Serca" 心经 i konfucjanska "Ksiege Posluszenstwa" 孝经 za najwazniejsze dla jego wyznawcow pisma (obok oczywiscie podstawowej "Ksiegi Drogi i Cnoty" 道德经).

Zdjecie: Fragment oltarza w Jaskini Niesmiertelnego



Bedac w jaskinii uzmyslowilismy sobie, dlaczego klif nazywano rowniez "Ukrytym". Kilka godzin temu, wchodzac do niego, nawet nie przypuszczalismy, ze kryje w sobie tyle niesamowitych miejsc, tyle jaskin, przejsc, skal.

Po chwili wyszlismy z jaskini i wolno szlismy wzdluz sciany klifu, dochodzac do klkunastu bezladnie rozrzuconych glazow, ktore zraszala woda splywajaca z gory, nazywana poetycko "Srebrna Lina" 银绳. Jeszcze tylko kilkanascie metrow i dotarlismy do polozonego w centrum doliny pawilonu. Mala M pokazala mi jeszcze mala sciezke wokol olbrzymiego glazu obok swiatyni, i stara kaligrafie, ktora tam zauwazyla. Za punkt honoru wziela sobie znajdowanie dla mnie roznych napisow na skalach, ktorymi ozdobione sa atrakcje w Tiantai (i zreszta w calych Chinach - tradycyjnie wyksztalceni chinczycy lubili zostawiac napisy w formie kaligrafi w pieknych miejscach; kaligrafie byly nastepnie ryte w skale i czesto malowane czerwona farba dla latwiejszej identyfikacji).

Zdjecie: Wyjscie z Jaskini Niesmiertelnego, w glebi budynek swiatynny, widziany od tylu:



Robilo sie pozno, czas bylo wracac. Tym razem nie chcielismy isc znowu kilkanascie kilometrow do miasteczka. Rzucilem jednak okiem na podarowana mi przy wejsciu broszurke, okazalalo sie, ze jest jeszcze sporo miejsc, w ktorych nie bylismy. Podszedlem wiec do pobliskiej Jaskini Ksiezycowego Swiatla, gdzie przy stole obok wejscia siedzial starszy mezczyzna, ten sam, ktory podarowal mi kartke z dialogiem miedzy Hanshanem i Shide. Zapytalem, gdzie znajduje sie slawny napis Jasny Klif i Dziwne Glazy 明岩怪石. Mezczyzna zaczal tlumaczyc, ale po chwili zdecydowal sie zaprowadzic nas tam. Poszlismy wiec za nim - napierw stanal w dzwiach jaskini i pokazal nam olbrzymia skale naprzeciw mowiac: "To wlasnie Modliszka Łapiaca Ropuche!" 螳螂钓蟾. "Modliszka" to skala o wysokosci ok. 50m i srednicy 10m, ta sama, ktora przed chwila obeszlismy z Mala M; na jej szczycie rosnie olbrzymi powoj, ktorego pnacze jest przerzucone nad sciezka do nieco mniejszego glazu przypominajacego nieruchoma ropuche, i wyglada ono jak przednie odnoza modliszki lapiacej plaza.

Zdjecie: Grzadki warzywne pod Gora Lwa:



Poszlismy dalej, prawa (polnocna) strona, wzdluz boku klifu zwanego Gora Lwa 狮峰, i po chwili zbaczylismy ten slawny napis, ktorego szukalismy. Napis mozna czytac zarowno jako "Jasny Klif i Dziwne Glazy", ale rowniez wspak - "Glazy sa Dziwne a Klif Jasny"; sam napis nosi oznaczenie 款, ze wykonano go w 1802 roku. Przeszlismy dalej, wchodzac na niewielkie poletko obsadzone warzywami, i sciezka doszlismy do sterty olbrzymich glazow. Wydawalo nam sie, ze sa one nie do przebycia, ale nasz przewodnik poprowadzil nas waskim przejsciem, do niewielkiej altanki.

Zdjecie: Pod Mostem Niesmiertelnego...



Najpierw przeszlismy jednak pod plaskim glazem zwanym Mostem Niesmiertelnych 仙人桥; kamienie wokol porosniete byly mchami, miejsce bylo ukryte i tajemnicze, ponoc tu wlasnie medytowal Hanshan w gorace letnie dnie, chroniac sie przed skwarem. Altanka, do ktorej doszlismy, otoczona byla gestymi zaroslami bambusow, a nosila imiona - nietrudno zgadnac - Hanshana i Shide...

Zdjecie: Altanka Hanshana i Shide - w jaskini pod nia Hanshan medytowal w gorace dnie


Zeszlismy w dol, nasz przewodnik opuscil nas schodzac w kierunku budynkow przy wejsciu, a my wspielismy sie jeszcze nieco wyzej, dochodzac do wybetonowanej platformy - i odkrywajac kolejna jaskinie. Jaskinia nazywala sie "Jaskinia Lwa" 狮洞 - od nazwy gory, w ktorej sie znajdowala; jej podloga byla wybetonowana, a wewnatrz, z prawej strony postawiono biale sciany tworzac w ten sposob niewielkie pomieszczenia. Nie mielismy jednak czasu na ich eksploracje. W podlodze zauwazylismy jeszcze niewielka studnie, ale bez sladu wody.

Zdjecie: Widok z Jaskini Lwa na Gore Slonia i zelazna pagode


Robilo sie szaro, zeszlismy wiec na dol do wyjscia. Ucialem jeszcze krotka pogawedke z kobietami przy bramie i porzadkowym, a w tym czasie Mala M krecila sobie w powietrzu kolka aparatem, trzymajac go za pasek. Nagle - co w sumie bylo do przewidzenia - sznurek wysmyknal jej sie z raczki i aparat po zatoczeniu pieknego luku walnal o betonowa posadzke... Nasz drugi, ostatni aparat! Mala M zamarla w przerazeniu, Chinczycy zaczeli mowic, ze nic sie nie stalo... jak to nic? Przeciez drugi aparat szlag trafil! Aparat rzeczywiscie nie mogl dojsc do siebie, nie mogl zogniskowac sie, wydawal przy tym dziwne dzwieki. Wowczas zaczalem zastanawiac sie, czy to nie przypadkiem kara za robienie zdjec swietym posagom. Chinczycy uwazaja, ze nie nalezy takich zdjec robic, bo oznacza to brak szacunku dla posagu (?) i przynosi to pecha. Fakt faktem, ja dwa razy ladowalem na skale, no i dwa aparaty nam los skasowal. Na szczescie kieszonkowy Canon do dobry wyrob, po chwili wrocil do siebie jak gdyby nigdy nic. W tym miejscu dziekuje konstruktorom tego aparatu, zrobiliscie naprawde dobra robote, i nastepnym moim aparatem bedzie na pewno Canon (ta "twarda sztuka" nalezala do Duzej M).

Udalismy sie w droge powrotna, bylo juz wpol do piatej, nauczeni doswiadczeniem wycieczki do Zimnego Klifu nie czekalismy juz na autobus, tylko raznym krokiem poszlismy w kierunku miasteczka, mijajac znajome nam juz okolice. Nagle ku nazemu zaskoczeniu zatrzymal sie przy nas czerwony samochod osobowy, i kierowca zaprosil nas do srodka. Ja - zgodnie z chinskim przyslowiem "lepiej byc najpierw Malym Czlowiekiem, a dopiero potem Szlachetnym (niz odwrotnie)" 先小人后君子 zapytalem zapobiegliwie ile chce za kurs do miasteczka, a ten odpowiedzial, ze zawiezie nas za darmo. Wsiedlismy, a kierowca zaczal sie tlumaczyc przede mna, ze nie mogl czekac na nas, bo mial klienta, ktoremu sie spieszylo, etc. Dopiero po chwili zalapalem, ze to ten sam hultaj, ktory nam uciekl podczas poprzedniego pobytu tutaj - mial na nas czekac, gdy robilismy szybkie zakupy, a potem znikl. Swiat jest maly, naprawde, ale pewnie jakies dobre bostwa go przywiodly ku nam, a wyrzuty sumienia kazaly zabrac. I dobrze, bo na spacer nie mielismy juz zadnej ochoty, szczegolnie Mala M. Dzieki podwiezieniu udalo nam sie zalapac na ostatni autobus z Jietou do Tiantai, i dotrzec do miasta przed 6 wieczorem. Sprzed dworca autobusowego w Tiantai pojechalismy autobusem do miasta, zahaczajac jeszcze o krawca. Krawiec potrzebny byl do tego, zeby dokladnie obmierzyc Mala M, ktorej postanowilismy sprawic ubranie, jakie nosi mniejszosc narodowosciowa Li na Hainanie (to byl jedne z celow mojego pobytu na Hainanie w grudniu). Ubranie potrzebne bylo na szkolna parade z okazji chinskiego Nowego Roku, rozmiary, jakie ja zdjalem z Malej M i wyslalem do Instytutu Mniejszosc Narodowosciowych (w ktory miano wykonac ubranko) cos tamtejszym krawcowym nie pasowaly, stad zdecydowalismy sie na wizyte u profesjonalisty. Profesjonalista nam pomogl, i po chwili szybkim krokiem przeszlismy do zaprzyjaznionej knajpy. Mimo nalegan szefowej nie zdecydowalismy sie zamowic swinskiego mozdzku i pozostalismy przy potrawach jarskich. Jedzenie byl swietne - wybor dan pozostawilem szefowej i ta wywiazala sie z tego rewelacyjnie, ale pewnie udzial w naszym entuzjastycznym przyjeciu kolacji mial glod i grzane wino ryzowe.

Zdjecie: Nie, Szefowa, mozdzku dzis nie chcemy...


W kazdym razie knajpe polecam kazdemu, kto kiedykolwiek trafi do Tiantai - nazywa sie ona 达京拍档, znajduje u zbiegu ulic Ludowej 人民路 i Pracy 劳动路 i jak glosi napis na szybie zapewnia "przyjemnosc na poziomie hotelowym w cenie ulicznej garkuchni".

Potem szybko przejechalismy taksa do hotelu, Mala M oczywiscie nie ominal obowiazek powtorki z lekcji i kolumny rachunkow, a potem juz nie pozostalo nam nic innego, tylko spac.