15 stycznia 2009

Niebianskie Tarasy 天台山 - Czesc 5 - Gora Czerwonej Twierdzy i Niebianska Jaskinia

Wczesniejsze czesci relacji znajduja sie tutaj:

Czesc 1 - Miasteczko i mistrz Zhiyi
Czesc 2 - Swiatynia Wysokiej Swiatlosci i skalista dolina
Czesc 3 - Taoistyczny Palac Tongbai i poszukiwacze niesmiertelnosci
Czesc 4 - Poezja Zimnej Gory

DZIEN 6:

Dzis mimo mocnego postanowienia rannej pobudki pospalismy do oporu - nawet budzik w komorce niewiele zdzialal. Ok. 10:00 zwleklismy sie z lozek, bez pospiechu obalilismy kawe, na dobry poczatek zjedlismy paczke "Katarzynek" i poszlismy od restauracji. W Tiantai w restauracjach (przynajmniej tych, ktore odwiedzilismy) nie ma kart dan, warzywa, ryby, mieso leza na polkach, pokazuje sie, co chcialoby sie zjesc i mowi, jak ma byc przygotowane, i kucharz gotuje zamowione potrawy. W hotelu jest podobnie, jest to utrudnienie dla niemiejscowych, bo kucharz gotuje na swoj sposob i ostateczny rezultat jest jego wlasna interpretacja raczej, niz tym, co naprawde chcial klient. W kazdym razie zamowienie zajmuje sporo czasu, szczegolnie dla nas, ktorzy na wyjazdach nie jedza miesa. W koncu podano nam zamowione danie, w tym makaron - w olbrzymich misach. W oczach Malej M pojawilo sie przerazenie, bo zwykle wymagamy, zeby wszystko zjadla, ale dzis jedna taka misa byla ponad sily nawet dla mnie - wielkiego milosnika makaronu.

Po sniadaniu poszlismy do autobusu - wyjscie z hotelu bylo jak wejscie do innego, nieziemskiego swiata. Padal drobny deszcz, bylo cieplo, cale otoczenie, gory, strumien, hotel - tonelo w oblokach i mglach. Do tego powietrze nasycone bylo doslownie oszalamiajacym aromatem kamforowcow. Lubimy deszcze, szczegolnie taki drobny wiosenny kapusniak, jaki padal dzis - i ktory zamienil caly swiat nie do poznania. Szlismy do autobusu kolo Swiatyni Czystego Panstwa 国清寺, tysiac-letniego mostu prowadzacego do niej, aleja po ktorej obu stronach rosna olbrzymie kamforowce liczace sobie nawet 1000 lat, obok w mglach majaczyla wysoka sylwetka 1500-letniej pagody 隋塔, wraznie bylo zupelnie inne, niz w poprzednich dniach, choc zalowalismy, ze dzien zaczelismy tak pozno. Poniewaz czasu mielismy niewiele, zdecydowalismy pojechac na Gore Czerwonej Twierdzy 赤城山, znajdujaca sie niedaleko od nas. Miejski autobus zawiozl nas pod sama brame, po pyskowce i nieudanej probie dania w lape kupilismy bilety i poszlismy aleja, ktora dalej wspinala sie stopniowo na gore.

Zdjecie: Schody prowadzace na Gore Czerwonej Twierdzy


Gora ma wysokosc zaledwie 338m, ale jak mowi chinskie powiedzenie "Gora staje sie slawna dzieki niesmiertelnym na niej zyjacym, a nie wysokosci" 山不在高有仙则名. Swa nazwe wziela stad, iz jej ksztalt przypomina zab muru obronnego; skala, ktora ja tworzy ma kolor ciemno-czerwony, szczegolnie widoczny w blasku wschodzacego slonca. "Czerwona Gora w Blasku Jutrzenki" zalicza sie do osmiu slawnych widokow gor Tiantai. Mysmy go nie zobaczyli nie tylko dlatego, ze przyjechalismy pod gore wczesnym popoludniem, ale rowniez dlatego, ze cale miejsce tonelo we mgle. Na gorze znajduje sie 18 jaskin, wokol wiekszosci z nich pobudowano swiatynie, zarowno buddyjskie, jak i taoistyczne. Gora od wiekow byla ulubionym miejscem ucieczki od swiata i kontemplacji wielu slawnych mnichow.

Zdjecie: Jaskinia Purpurowego Obloku zatopiona we mgle:


Pierwsza jaskinia, do ktorej dotarlismy, to Jaskinia Purpurowego Obloku 紫云洞. Niestety swiatynia wokol niej poddawana byla renowacji, halas mlotkow, szlifierki i pracujacej obok koparki spowodowal, ze szybko opuscilismy to miejsce.

Zdjecie: Wnetrze jaskini z oltarzem ze zlota figura Buddy:


Sama jaskinia jest dosc pokazna, ma 30m glebokosci i 10m wysokosci, znajduje sie tam 2-kondygnacyjny kompleks swiatynny, w centralnym pomieszczeniu umieszczony jest oltarz - jeden wiekszy z przodu, drugi mniejszy - z tylu. Na tym mniejszym widnieje figura Tysiac-rekiej Bogini Milosierdzia.

Zdjecie: Tablica upamietniajaca pobyt w swiatyni obalonego cesarza Jianwena:


Przed wejsciem do jaskini oparta o sciane stala kamienna tablica upamietniajaca cesarza Jianwena 建文帝. Wnuk Zhu Yuanzhanga 朱元璋, zalozyciela dynastii Ming 明, i jego nastepca, Jianwen zostal obalony przez wujka Zhu Di 朱棣 - pozniejszego cesarza Yongle 永乐, najbardziej znanego z przeniesienia stolicy do Pekinu i budowy tam olbrzymiego kompleksu palacowego Zakazanego Miasta. Nowi sie, ze zamorskie wyprawy admirala Zheng He czy tez misje poszukujacego slawnego taoistycznego niesmiertelnego Zhang Sanfenga 张三丰 tak naprawde mialy na celu odnalezienie Jianwena. Do dzis nie wWyrównaj z obu stroniadomo, co tak naprawde z nime sie stalo, czy zginal, czy tez ukryl sie. Podobno Jianwen uciekl przed ofensywa wujka, ogolil glowe i zostal mnichem buddyjskim. Wowczas tez dwukrotnie odwiedzil Jaskinie Purpurowego Obloku, przy czym raz spedzil tam Swieto Wiosny (chinskim Nowy Rok) - co zostalo upamietnione kamienna tablica.
W jaskini glosili rowniez kazania slawni mnisi Odmiany Tiantai - Guanding 灌顶 i Chuandeng 传灯.

Zdjecie: Podworzec przed jaskinia


Po prawej stronie glownej jaskini znajdowala sie mniejsza, zwana Klifem Lezacego Buddy 卧佛岩, z 3-metrowa drewniana i pozlacana figura lezacego Buddy (jest to dosc rzadki sposob przedstawiania Buddy, zwykle znajduje sie on w pozycji siedzacej). Podobno w jaskini tej medytowal slawny mnich Tanyou 昙猷. Legenda mowi, ze pewnego dnia podczas recytacji sutr Tan Youa otoczylo kilkanascie glodnych tygrysow, on jednak dalej odmawial modlitwy nie zwracajac na nie uwagi. Tygrysy krazyly wokol niego, az w koncu jeden polozyl sie i zasnal. Tanyou przerwal wowczas recytacje i uderzyl spiacego tygrysa lekko w glowe pytajac, dlaczego nie slucha slow Buddy. Tygrysy ostatecznie oddalily sie nie czyniac krzywdy mnichowi.

Zdjecie: Kadzielnica i swiecznik przed Klifem Lezacego Buddy:


Jak wspomnialem halas nas przeploszyl, poszlismy wiec dalej w gore i doszlismy do Swiatyni Jigonga 济公院.

Zdjecie: Brama prowadzaca do Swiatyni Jigonga:


Jigong 济公 - niezwykle znana i barwna postac chinskiego Buddyzmu - zyl w 13 w. n.e. Od dziecinstwa mial kontakt z mnichami buddyjskimi i kaplanami taoistycznymi, i po smierci rodzicow opuscil dom zostajac mnichem. Lubil jednak ruch, nie potrafil usiedziec w statycznej medytacji, jego zachowanie budzilo wiele kontrowersji - jadal czosnek (czego mnichom nie wolno spozywac - podobnie jak innych ostrych przypraw), mieso psa, odwiedzal knajpy i domy rozrywek cielesnych. Jego mistrz buddyjski widzial w nim jednak dobra dusze, i chronil, mowiac "Buddyzm jest tak wielki, ze moze w swych szeregach tolerowac jednego pomylonego mnicha". Jigong wspomagal biednych, stawal po stronie uciskanych, i po jego smierci uznano go za Zywego Budde 活佛.

Zdjecie: Jaskinia Bialego Obloku w Swiatyni Jigonga - sto rzezb swietego nawiazuje do roznych anegdot z jego niezwyklego zycia


Jigong pochodzil z Tiantai, i tu znajduje sie jego domostwo, a swiatynia na gorze jest miejscem wielu pielgrzymek buddystow z calego swiata. W glownym budynku swiatyni stoi olbrzymia pozlacana figura Jigonga w charakterystycznej czapce, za nim, w jaskini, znajduje sie 100 figur w roznych pozach, ilustrujacych anegdoty z jego zycia. Wokol jaskini istnieje caly kompleks swiatynny, z wiezami i pawilonami. Mala M z zaciekawieniem przygladala sie Jigongowi grzebiacemu w uchu kijkiem czy ujarzmiajacemu smoka.

Zdjecie: Ta rzezba Jigonga najbardziej zafascynowala Mala M:


Duza M z kolei znalazla sobie altanke zbudowana na pietrze, i tam kontemplowala spokoj otoczonej mglami swiatyni. Ja z kolei oczywiscie nabylem niewielka ksiazke opowiadajaca o Jigongu i miejscu jego czci.

Zdjecie: Tonaca w gaszczu zarosli i mgle brama wyjsciowa Swiatyni Jigonga


Potem niespiesznie opuscilismy swiatynie i znalezlismy - niestety zamkniete - wrota do innej jaskini. Poszlismy zatem dalej i nagle ukazala nam sie purpurowa brama, jakby przyklejona do pionowego klifu. Wiedzielismy, ze z pewnoscia nie byla to swiatynia buddyjska, bo te sa zawsze otoczone zoltymi murami. Napis nad brama rozwial wszelkie watpliwosci - byla to slawna "Szosta Niebianska Grota" 第六洞天. W Taoizmie wierzy sie, ze istnieja szczegolne miejsca na ziemi sprzyjajace praktykom alchemicznym, z ktorycch najwazniejsze jest 10 Wielkich Niebianskich Grot 十大洞天. Z 10 dziewieciu patronuja meskie bostwa, a jednej - wlasnie szostej - kobiece.

Zdjecie: Taoistyczny raj - u wrot Niebianskiej Groty


Tym bostwem jest Wei Huacun 魏华存. Wei jest postacia historyczna, zyla w latach (252-334); od dziecinstwa interesowala sie taoizmem i zajmowala cwiczeniami medytacyjnymi. W wieku 24 lat na prosbe matki wyszla za maz i urodzila dwoch synow. Gdy synowie podrosli, Wei Huacun udala sie do pustelni i calkowicie poswiecila cwiczeniom alchemicznym. Ich rezultatem byl tekst "Ksiegi Najwyzszej Czystosci" 上清经, ktorego nazwa okresla sie wazna szkole Taoizmu zapoczatkowana przez Wei Huacun - Szkole Najwyzszej Czystosci (Shang Qing Pai 上清派). Drugim waznym klasykiem Szkoly jest "Ksiega Zoltego Dworu" 黄庭经. Jej nauki zalecaja pozbycie sie pozadan, wzmocnienie esencji zyciowej i koncentracje; dodatkowe cwiczenia obejmuja masaz, odpowiednia diete i recytowanie specjalnych zaklec.

Zdjecie: Podworzec przed Niebianska Jaskinia


Weszlismy na podworzec swiatyni, przywital nas ujadajacy pies, wyrywajacy sie na lancuchu. Mala M przestraszyla sie, ja krzyknalem do mezczyzny i dziewczyny tam stojacych, zeby go uspokoili. Po chwili weszlismy do jaskini - swiatyni - i nasza uwage przykul Guzheng 古筝, klasyczny chinski instrument strunowy, rodzaj cytry. Mamy plany wyslac Mala M na nauke gry na tym instrumencie, Mala M tez sie do tego pali, a sam instrument jej sie bardzo podoba. Zapytalem dziewczyne, kto na nim gra, odpowiedziala - z charakterystycznym polnocnym akcentem - ze ona; zapytalem, czy moze dla nas zagrac, a ona na to, ze musi sie tylko ogarnac, bo wlasnie umyla wlosy. Jakiez bylo nasze zaskoczenie, gdy po chwili ukazala sie w charakterystycznym ubraniu i uczesaniu taoistycznej mniszki.

Zdjecie: Taoistka i Guzheng 古筝 - instrument, ktorego dzwiek przypomina glos wiatru grajacego na lince szybujacego latawca


Mniszka - o nazwisku Liu - byla zafascynowana Mala M, caly czas z nia rozmawiala, dala jakies chrupki, caly czas cos pytlowala, usmiechajac sie non-stop. Po chwili zagrala nam dwie melodie, moze niezbyt wprawnie - jak sama przyznala, uczy sie gry dopiero kilka miesiecy; ale muzyka w swietym taoistycznym miejscu, w tej niesamowitej pogodzie brzmiala szczegolnie. Mnichow taoistycznych nie nalezy pytac o wiek, ale nie przejmujac sie tym taboo zapytalem Liu, ile ma lat. Gdy powiedziala, oniemialem. Twierdzila, ze ma 51, choc oboje z Duza M dawalismy jej nie wiecej, niz 20 kilka. Zaczelismy rozmowe, Liu powiedziala, ze pochodzi z polnocno-wschodnich Chin. Zapytalem wowczas, czy zna niezyjacego juz Mistrza Cao - od ktorego uczylem sie w Pekinie i ktory rowniez pochodzil z tamtych rejonow. Liu spojrzala na mnie badawczo i powiedziala, ze byl jednym z jej dwoch mistrzow taoistycznych. Okazalo sie zatem, ze bylismy uczniami tego samego mistrza... Rozmowa potoczyla sie od razu szybciej i swobodniej - Liu powiedziala nam, ze pochodzi z rodziny nauczycielskiej; zostala mniszka w wieku kilku lat zaledwie, i wytrwala w tym stanie przez caly czas mimo sprzeciwu rodziny. Jej nauczycielka medytacji jest Mistrzyni Cao (takie samo nazwisko), ktora zostala mniszka na Wielkiej Bialej Gorze 太白山 (ktora NB zdobylem pol roku temu), medytowala wiele lat na Swietej Zachodniej Gorze Huashan 华山; obecnie mieszka w pustelni w dzikich gorach, wiele godzin pieszo od najblizszych domostw, wraz z jedna uczennica, ktora dba o jej codzienne potrzeby. Mistrzyni Cao ma ponad 80 lat, od 28 lat nic zupelnie nie je, pije tylko wode.

Mnisi taoistyczni szkoly Pelnej Doskonalosci 全真 (ktora laczy zasady trzech systemow religijnych i spolecznych Chin - Buddyzmu, Konfucjanizmu i Taoizmu) musza przestrzegac podobnych zasad, jak mnisi buddyjscy, a wiec nie wolno im jesc miesa i uzywac ostrych przypraw (jak np. papryka czy czosnek). Wraz z zaawansowaniem w praktykach medytacyjnych stopniowo ograniczaja wielkosc i ilosc posilkow, az do calkowitego postu (odrzucenie jedzenia wszelkich nasion, ktore sa normalnie podstawa ich diety). Nazywa sie to Bigu 辟谷. Osoba taka co najwyzej pije wode, a sily czerpie z praktyk oddechowych - mowi sie, ze odzywia sie energia Qi. Nie wiem, jak organizm ludzki moze przetrwac lata bez pozywienia, podobne umiejetnosci przypisywane sa hinduskim joginom, a w Taoizmie uwaza sie je za naturalny krok w dazeniu do niesmiertelnosci (jakkolwiek by rozumiec tego termin).

Liu opowiadala o swojej drodze, o tym, jak w trudnych chwilach zawsze jej ktos pomogl - wliczajac w to duze wsparcie podczas odbudowy swiatyni. Jeden z bogatych lokalnych wyznawcow Taoizmu ofiarowal 100tys. yuanow na renowacje, ale Liu odmowila wziecia pieniedzy, proszac go za to o kupienie materialow budowlanych. Ofiarodawca byl bardzo zaskoczony, ze nie chce nic dla siebie, rzecz niespotykana w obecnych czasach, gdy wielu ludzi zostaje mnichami tylko po to, by sie wzbogacic. Liu jest zainteresowana tylko czysta medytacja, z dala od zgielku i pogoni duzych zbiorowisk ludzkich, sama niechetnie przyjmuje gosci, ma jednak wielu uczniow - w tym male dzieci, ktore sa bardzo wdziecznymi odbiorcami nauk taoistycznych. Rozmawialismy dalej, obok nas krecil sie facet od psa, co pewien czas robiac Malej M zdjecia komorka. Gdy wyszedl, Liu powiedziala polglosem, ze nie moze wiele mowic - takze jesli chodzi o szczegoly alchemii wewnetrznej - bo nie zna tego mezczyzny i widzi go dopiero pierwszy raz. Potem zaczelo sie robic pozno, wyszlismy wiec, robiac sobie przedtem pamiatkowe zdjecia przed brama Szostej Niebianskiej Groty.

Kuplet na bramie jest fragmentem wiersza slawnego poety epoki Tang, Wang Wei'a 王维, i brzmi:

"Nauczylem sie patrzec w ciszy na gorskie powoje
i pod konarami sosny jesc pokryte rosa pestki slonecznika"


Zdjecie: Liu u wrot Niebianskiej Jaskini - po obu stronach wejscia znajduje sie fragment slawnego poematu Wang Wei'a


Klimat tych wersow bardzo pasowal do miejsca, taoistycznej swiatyni zawieszonej wsrod mgiel na scianie klifu.

Wang Wei 王维 (701-761) byl nie tylko wybitnym poeta swej epoki, lecz rowniez znanym malarzem; jego wiersze nawiazuja do taoistycznych i buddyjskich idealow wycofania sie z zycia i udania w niedostepne, dzikie miejscach z dala od siedzib ludzkich. Wang Wei w swych wierszach opisuje zamglone gorskie krajobrazy, bez sladow czlowieka, wyraznie inspirowane chinskim malarstwem pejzarzowym. Poezja Wang Wei'a byla rowniez inspiracja dla Gustava Mahlera przy tworzeniu "Pozegnania" - ostatniej czesci slawnej "Piesni o Ziemi".

Zdjecie: Opuszczamy taoistyczna swiatynie


Poszlismy lagodnym zboczem nieco wyzej, az dotarlismy do Jaskini Pozerania Jutrzenki 餐霞洞. Na nia wlasnie padaja pierwsze promienie wschodzacego slonca, ktore gina w ciemnosciach glebokiej jaskini. W jaskini tej na przelomie 19 i 20 wieku mieszkala Qi Xiulan 齐修兰. Doskonale wyksztalcona i pochodzaca z rodziny o tradycjach akademickich, tutaj zamieszkala, gdy bieda zmusila ja do pochowania zmarlego w mlodym wieku meza na zboczu dzikiej gory. Qi pozostala z mezem nawet po jego smierci - spedzila reszte lat zycia w jaskini obok mogily ukochanego. W 1914 roku Li Yuanhong 黎元洪, owczesny prezydent Republiki Chinskiej, podczas wizyty na gorze pozostawil napis "Czysta jak Jesienny Szron" upamietniajac tym cnote Qi Xiulan.

Zdjecie: Napis "Czysta jak Jesienny Szron", kaligrafia pedzla Li Hongyuana na skale obok Jaskini Pozerania Jutrzenki


Potem poszlismy dalej w gore, na szczyt gory, na ktorym stala Pagoda Konkubiny z czasow dynastii Liang 梁妃塔. Pagoda ma prawie 30m wysokosci, pierwotnie byla zbudowana w 6 w n.e., pozniej niszczona i wielokrotnie odbudowywana, po raz ostatni w 1947 - a odrestaurowana w 1978. Jest symbolem Tiantai i Gory Czerwonej Fortecy.

Zdjecie: Wsrod mgiel i zapadajacego zmroku niewyraznie majaczyl zarys pagody


Pagoda ma 7 kondygnacji (pagody zawsze maja nieparzysta ilosc poziomow), jest zbudowana na planie kwadratu. Tradycyjnie pagody budowano jako rodzaje sarkofagow, w ktorych umieszczano prochy zmarlych mnichow, a w szczegolnosci Shelizi 舍利子 - krysztalki, jakie znajdowano wsrod prochow mnichow, ktorzy osiagneli wysoki stopien zaawansowania w medytacji. Kilka miesiecy temu widzielismy autentyczne Shelizi podczas pobytu w jednej ze swiatyn pod Ningbo - wygladaly one jak nieoszlifowane diamenty.

Zdjecie: Pagoda Konkubiny z czasow dynastii Liang, wienczaca szczyt gory, symbol Tiantai


Wkrotce zrobilo sie zupelnie ciemno, ostroznie i powoli zeszlismy na dol gory, weszlismy do pobliskiego hotelu, proszac o wezwanie taksowki, po chwili pojechalismy taksowka do swojskiej restauracji, w ktorej jedlismy dwa dni wczesniej. Zjedlismy tam jarska kolacje, a potem taksa podjechalismy w okolice hotelu.

Zdjecie: Gdy schodzilismy z gory mgla powoli rozpraszala sie


Po spacerze do hotelu Mala M znow powtorzyla lekcje, byla dosc zmeczona, wiec pewnie wlasnie z tego zmeczenia obrazila sie na Duza M, ze kazala jej czytac angielski. W koncu obie dziewczyny zasnely, a teraz czas na mnie.

Nastepna czesc relacji jest tutaj:
Czesc 6 - Jasny Klif Zimnej Gory

8 stycznia 2009

Niebianskie Tarasy 天台山 - Czesc 4 - Poezja Zimnej Gory


Ścieżka prowadząca do domu Han Shana jest zaiste śmieszna.
Istnieje droga, lecz nie widać śladu wozu ani konia.
Zbiegające się ze sobą wąwozy — ciężko śledzić ich zakręty,
Bezładnie pomieszane skały — niewiarygodnie surowe.
Tysiące traw pochylają się pod ciężarem rosy,
Porośnięte sosnami wzgórze szemrze na wietrze.
I jeszcze zgubiłem skrót wiodący do domu,
Ciało zapytuje cień: jak za mną nadążasz?

Dzis obudzilem dziewczyny i niemal zmusilem do wczesnego wstania i pojscia na sniadanie. W restauracji tlum - w hotelu odbywal sie akurat zjazd dyrektorow lokalnych szkol nauki jazdy. Obecnie Chinczycy duzo podrozuje, turystycznie i w interesach, ale kilkanascie lat temu, gdy wiekszosc pracowala w panstwowych zakladach pracy, jedyna mozliwoscia wyjazdu byly delegacje na roznego rodzaju konferencje; konferencje te zwykle odbywaly sie w atrakcyjnych turystycznie miejscach - dzieki temu przy minimalnym prawdziwym ruchu turystycznym Chiny mialy jako-takie zaplecze. Dzis jest zupelnie inaczej, prywatny biznes kwitnie, Bylo troche przepychanki do zarcia, ale najedlismy sie setnie, szybko przygotowalismy do wyjscia i poszlismy na przystanek autobusowy. Stamtad pojechalismy na dworzec polnocny, gdzie dowiedzialem sie, iz najwczesniejszy autobus na szczyt Huading jedzie o 8:10, przejazd zajmuje ok. godziny. Ostatni jedzie o 13:00, on tez jest ostatnim wracajacym - czyli wraca ok. 14:00. Cena biletu wynosi Y11. Informacje pozyteczne, tylko jak my sie pozbieramy, zeby tak szybko wstac? Potem wzielismy taksowke, ktora mila taksowkarka zawiozla nas na dworzec autobusow dalekobieznych 客运站. Tam wsiedlismy w bus do miejscowosci Jietou 街头镇 - podroz zajela ok. 45 minut i kosztowala Y6.5 od osoby. Przejazd byl sympatyczny, choc pogoda taka sobie - niebo zachmurzone, zasnute granatowymi chmurami, ponuro, choc cieplo. Jedna z pasazerek jak tylko wsiadla do busu, to zaczela sie obzerac jakims swinstwem w worku foliowym.

Zdjecie: Mieszkancy Jietou sa bardzo towarzyscy


Nie minelo 10 minut, a jedzenie wrocilo do worka - siedzialem obok wiec widzialem wszystko; tylko konsystencja byla plynna i kolory takie jakies malo zdefiniowane. Normalne, rzygi. Uchylilem okno i znow bylo fajnie. Nie rozumiem tylko, dlaczego ktos, kto ma chorobe lokomocyjna nie wezmie jakichs tabletek i nie usiadzie z przodu, tylko z tylu na kole i jeszcze sie zazera czyms? Podroz minel szybko, bylismy dosc podekscytowani, jako ze naszym celem byl Zimny Klif 寒岩, miejsce w ktorym slawny pustelnik i poeta Hanshan medytowal i pisal wiersze.

Zdjecie: Hanshan - Zimna Gora - tajemniczy pustelnik i poeta


Hanshan 寒山 - Zimna Gora - jest figura dosc tajemnicza, zyl w czasach dynastii Tang, prawdopodobnie w 8 w. n.e. Pochodzil z polnocnych Chin, owczesnej stolicy miasta Xianyang 咸阳 ale najprawdopodobniej zawieruchy polityczne zmusily go do udania sie na dzikie poludnie - i wlasnie tu, dzien drogi od Gor Tiantai Hanshan zamieszkal w jaskini, znajdujacej sie w Gorze Zimnego Kamienia 寒石山, od ktorej przyjal zreszta imie, pod ktorym jest znany do dzis. Jaskinia znajduje sie pod klifem, zwanym Zimnym Klifem 寒岩. Choc wiele zrodel uwaza go za mnicha Zen, a nawet za ucielesnienie jednej z boddhisatw, poezja Hanshana (ok. 300 wierszy) wskazuje, ze jego poglady byly swoistym polaczeniem buddyzmu z taoizmem. Z drugiej strony tak naprawde nie byl mnichem, lecz raczej pustelnikiem, a tylko niekiedy udawal sie do buddyjskiej Swiatyni Czystego Panstwa, by spotkac sie ze swoim przyjacielem Znajda 拾得 (pracujacym w swiatynnej kuchni) i mistrzem Wielkim Kijem 丰干. Wiersze Hanshana opisuja zycie w pustelni, z daleka od ludzi, wsrod dzikiej przyrody, pelne sa mistycznych odniesien charakterystycznych dla osoby poszukujacej duchowego wyzwolenia poprzez medytacje.

Zdjecie: Hanshan i Shide (Znajda), jego nieodlaczny przyjaciel; z biegiem czasu przeszli do legendy i stali sie ludowymi bostwami:


Musze przyznac, ze tak naprawde odkrylem Hanshana i jego poezje dopiero poznym wieczorem naszego pierwszego dnia pobytu w Tiantai. Dziewczyny juz spaly, ja zaczalem przegladac kupione ksiazki i wsrod nich natknalem sie najpierw na wzmianke o "Dziwaku z Zimnej Gory", ktory, jak sie okazalo, ukrywal sie w jednej z jaskin niedaleko Tiantai; chwile potem okazalo sie, ze wsrod zakupow znalazla sie ksiazka z jego poematami. Zainteresowanych odsylam do strony z polskimi tlumaczeniami poematow Hanshana - Han Shan: Poematy "Zimnej Góry". Uwaga: najlepiej czytac je poznym wieczorem gdzies w gorach... (wszystkie wiersze tu cytowane pochodza z tej wlasnie strony - podziekowania i uklony dla Andrzeja Osinskiego!).

Samo miejsce dla mnie osobiscie dodatkowo wiazalo sie z tym, ze Bill Porter, ktorego ksiazka "Droga do Nieba" wywarla na mnie duzy wplyw, stal sie znany wlasnie dzieki bardzo chwalonemu tlumaczenie poezji Hanshana na j.angielski.

Mala dygresja - Chiny maja swoj Szlak Jedwabny, Droge Herbaciana, ale Szlaku Poezji Epoki Tang 唐诗之路, laczacy miejsca zwiazane z najwazniejszymi poetami dynastii Tang (7-10 w.n.e.) - okresu najwiekszego rozkwitu chinskiej kultury i poezji - jest znacznie mniej znany. Tiantai jest waznym miejscem na tym szlaku, a slawny Li Bai 李白, znany z romantycznych wierszy i pijackiego trybu zycia - byl na Tiantai dwa razy i opisowi tego miejsca poswiecil kilkanascie ze swoich wierszy.

Wracajac do naszej podrozy - w koncu dojechalismy do Jietou, pierwsze kroki skierowalismy do znajdujacego sie w sercu miesciny sklepu handlowego - by zasiegnac jezyka. Sama miejscowosc wygladala bardzo typowo - niska parterowa biedna zabudowa poprzeplatana nowymi budynkami o 3-4 kondygnacjach, duzo smieci, jakies brudne garkuchnie, sterane latami busy i krolujace na wsi blaszane trojkolowce trojkolowce. Sporo ludzi, ktos tam grajacy w karty, ktos pytlujacy, inni jedzacy lunch, gwar i ruch typowy dla malych chinskich miasteczek. Tylko ten supersam pasowal tam jak piesc do nosa, ale to znak czasu, dowod szybkich zmian w Chinach. W supersamie glosna muzyka - chinski pop, sprzedawczynie gadaja i jedza makaron z blaszanych pudelek, ja ide do pomieszczenia na ktorym widnieje napis "biuro - obcym wstep wzbroniony", i pytam o to, jak dotrzec do Zimnego Klifu. Okazuje sie, ze sprzedawczyni byla ze wsi Hou'an 后岸 znajdujacej sie nie opodal klifu. Doradzila wziecie trojkolowca, ktory za Y30 powinien nas tam zawiezc. Powiedziala, ze jest dojazd do Jasnego Klifu sasiadujacego z Zimnym Klifem - dojazd regularnymi busami za grosze; odleglosc miedzy klifami to 4km (wiedzialem o tym z przewodnika), wiec mozna przejsc od jednego do drugiego piechota w godzinke. Wyszlismy wiec na placyk przed sklepem, zgadalem sie z kierowca trojkolowca, uzgodnilismy sume Y20, i wsiedlismy pod blaszana plandeke.

Zdjecie: Ten wspanialy pojazd trojkolowy powiozl nas z Jietou pod gore Hanshana


Mala M byla zachwycona - kilka dni temu chciala, zeby tata kupil Honde CRV, ale teraz jej marzeniem stalo sie posiadanie blaszanego trojkolowca z otwartym tylem. Jechalismy droga najpierw przez miasteczko, a potem wsrod suchych o tej porze roku ryzowisk i fascynujacych geologicznych formacji, gor/poteznych skal, o pionowych scianach, porosnietych sosnami, gajami bambusowymi.

Zdjecie: Widok na wioske Hou'an, w dali ponura Gora Zimnego Kamienia


Po ok. pol godzinie dotarlismy w koncu pod stojaca na osobnosci potezna formacje skalna, i nasz kierowca objasnil, ze to wlasnie jest Zimny Klif. Pokazal nam rowniez droge do jaskini, i wyjasnil, jak przejsc do Jasnego Klifu. NB oba klify znajduja sie na tej samej gorze, jeden zwrocony jest na wschod (Klif Jasny 明岩), a drugi - zachodnia (Zimny Klif). Gora stala wsrod pol ryzowych i gajow mandarynkowych, wzbudzala respekt swym majestatem i surowym pieknem pionowych skalnych scian.

Zdjecie: Surowe pionowe skaly Gory Zimnego Kamienia wywarly na nas duze wrazenie


Przeszlismy najpierw przez niewielki mostek przerzucony nad waskim ale glebokim wawozem, w ktorego dole plynal strumien, i poszlismy waska sciezka wijaca sie wsrod sadow mandarynkowych. Po prawej stronie widac bylo geste zagajniki bambusow.

Zdjecie: Bambusowe gaje i mandarynkowe sady pod gora:


Szlismy w ciszy - miejsce bylo jak zaczarowane, bezludne, tajemnicze. W koncu sciezka wolno pnaca sie w gore rozdzielala sie - ta w lewo prowadzila do schodow i dalej do jaskini, ktorej fragment olbrzymiego otworu wejsciowego widzielismy ze sciezki; sciezka w prawo prowadzila w gore, wzdluz pionowej sciany, pomiedzy olbrzymimi glazami. Ta w prawo wygladala bardziej fascynujaco, wiec zdecydowalismy sie tam najpierw skierowac nasze kroki.

Zdjecie: Ogromna sciana skalna obok ktorej znajduje sie niewielka drozka prowadzaca do jaskini:


Po chwili znalezlismy sie miedzy pionowa skala - ktora tworzyla jakby ciemny rog monstrualnego pokoju bez dachu - a olbrzymimi glazami. Ze szczytu gory spadala woda, zraszajaca glazy, i czyniaca ich powierzchnie czarna i blyszczaca. Mala M byla zafascynowana miejscem, oczywiscie oboje natychmiast zalozylismy kapoce i poszlismy umyc rece w tej rzadkiej wodnej kurtynie. Jak pisza przewodniki, gdy wieje wiatr woda jest rozpylana na mgielke, i promienie zachodzacego slonca rozszczepiaja sie naniej wywolujac tecze. Widok ten zaliczany jest do slawnych osmiu widokow gor Tiantai i zwany "Zimnym Klifem o Zachodzie Slonca" 寒岩夕照.

Zdjecie: Woda spada ze szczytu klifu na olbrzymie glazy - w sloneczny dzien tworzy sie na niej tecza:


Nam zasnute chmurami niebo nie pozwolilo na ogladanie tego zjawiska. Potem zaczelismy wspinac sie sciezka wyzej - obok niej znalezlismy napisy wyryte w wielkim glazie a nie wymieniane w zadnym przewodniku. Probowalismy isc wyzej, ale w pewnym momencie sciezka zamienila sie w wyschniete koryto gorskiego strumienia i dalsze przejscie bylo utrudnione. Wrocilismy wiec ta sama droga - oczywisce razem z Mala M myjac znow rece w spadajacej wodzie - i udalismy sie w kierunku jaskini.

Zdjecie: Wejscie do jaskini pod Zimnym Klifem:


Jej ogrom nas zaskoczyl - wejscie do niej ma 15m wysokosci, 48m szerokosci, a sama jaskinia ma 70m wglab. Wyglada jak olbrzymie pomieszczenie - ma 3tys. m2 powierzchni.

Zdjecie: Jaskinia jest ogromna - w srodku stoja obie M


W jej kilku rogach znajdowaly sie niewielkie oltarzyki, pod jednym z nich niewielki otwor studzienny przykryty blaszana pokrywa, a z lewej strony stal malo gustowny 2-kondygnacyjny kompleks budynkow - jak po chwili sie okazalo rodzaj prymitywnej swiatyni.

Zdjecie: Niewielki oltarzyk pod sciana wewnatrz jaskini


Pod jej sciana stala oparta kamienna plyta z nazwiskami osob, ktore - jak glosil napis - daly datej minimum Y100 na odbudowe swiatyni Zimnej Gory. Nad naszymi glowami slychac bylo piski nietoperzy, a kazdy dzwiek potegowalo echo. Duza M wyszla z jaskini, Mala M do niej po chwili dolaczyla, a ja dalej ja eksplorowalem, az przeszedlem do budynku z czesciowo ceglanymi, a czesciowo bialymi scianami. Na jego scianach wisialy buddyjskie sentencje, a na pieterku, na chwiejnej drewnianej podlodze znajdowal sie niewielki oltarz.

Zdjecie: Z boku jaskini znajduje sie niewielka buddyjska kapliczka, ktora opiekuje sie pani Xie


Po chwili zszedlem na dol, i natnalem sie na starsza, usmiechnieta kobiete - o nazwisku Xie 谢 - ktora, jak sie okazalo, od 5 lat mieszkala w swiatyni i opiekowala sie nia. Jak wyjasnila, przed nia w swiatyni mieszkala Pani Wang, ktora z wlasnych pieniedzy wzniosla ja. Pani Wang zmarla kilka lat temu, ponoc nagrzeszyla za zycia, stad pod jego koniec wzniosla swiatynia i zamieszkala w niej, chcac w ten sposob odkupic swoje winy. Xie miala 60 lat, byla bardzo pogodna osoba, i oprowadzila nas po jaskini, pokazujac na jej scianach formy w ksztalcie legendarnego feniksa (ptaka, ktory co 500 lat spala sie po to, by odrodzic sie na nowo z popiolow), ryb, buddy. Jak powiedziala, sama gora ma ksztalt lwa, ktorego paszcza jest jaskinia, a jej polnocno-wschodnia czesc to jego cialo i ogon. Na dnie jaskini mozna zobaczyc zwinietego smoka z glowa skierowana ku studni; z lewej strony jaskinii widac skale wygladajaca jak olbrzymi zolw, a z prawej - glowe weza wypelzajacego zza gory. Zolw i waz pilnuja jaskinii 龟蛇守洞. Przewodniki pisza, ze zolw i waz tworza slawne taoistyczne bostwo polnocy Xuanwu 玄武, to akcent taoistyczny tego miejsca.

Zdjecie: Pani Xie w pozycji medytacji na glazie, na ktorym medytowal sam Hanshan


Potem Xie pokazala nam wielki glaz przed wejsciem do jaskini - jak wyjasnila byl to kamien, na ktorym Hanshan medytowal i zademonstrowala, jak wyglada pozycja medytacji. Jak powiedziala, w medytacji najwazniejsze jest, by wszystkie mysli byly usuniete z umyslu, i by w umysle byl tylko Budda. Przyznam, ze prosta wiejska kobiecina, za jaka ja uznalem na pierwszy rzut oka, pokazala nam wowczas zupelnie inne, nieoczekiwane oblicze. Nastepnie Xie nalala nam do butelki wody z jaskiniowej studni (o ponoc magicznej uzdrawiajacej mocy). Powiedziala tez, ze jaskinia jest przyjemnie chlodna latem, i ciepla zima, a poniewaz zwrocona jest na poludniowy zachod, od 8:30 rano do wieczora slonce oswietla jej wnetrze.

Zdjecie: Widok z jaskini na okoliczne pola i gory


Po rozmowie pozegnalismy sie, ja jeszcze w miedzyczasie wrzucilem troche pieniedzy do skrzynki na datki, i poszlismy w prawo. Xie odradzala nam te sciezke, mowiac, ze nie da sie nia przejsc. Mnie z kolei zalezalo by zobaczyc jeszcze jedna atrakcje tego miejsca - formacje skalna w ksztalcie mostu, zwana Mostem Sroki 鹊桥. Poszlismy zatem sciezka wsrod ostrych traw, ktore skaleczyly w raczke biedna Mala M (ale teraz wie, ze roslinki tez maja swoja bron, ostre jak pila krawedzie). Sciezka w pewnym momencie konczyla sie niewielkim sadem mandarynkowym, zamknietym prymitywna brama. Powiedzialem dziewczynom, zeby zaczekaly na mnie (Duza M oglosila piknik - konsumpcje puszek, starych bulek i czekolady z paczki) i poszedlem dalej sciezka. Po chwili stala sie ona bardzo slabo widoczna, bardzo zarosnieta wysokimi nieprzyjaznymi cierniami i kaleczacymi trawami. Przeszedlem miedzy wielkimi glazami i doszedlem do miejsca, w ktorym sciezka konczyla sie. Odwrocilem sie by wrocic do dziewczyn, spojrzalem za siebie, i... zobaczylem Most Sroki!

Zdjecie: Dwa widoki na Most Sroki - na strone oswietlona:


...i zacieniona - podobne ujecie znajduje sie na okladce tlumaczenia poezji Hanshana, ktorego dokonal Bill Porter:


Wrazenie bylo duze, spedzilem tam dluzsza chwile, po czym wrocilem do dziewczyn. Puszka z tunczykiem byla juz otwarta, czerstwawa bulka dodala nowych sil, jeszcze lyk cudownej wody i ruszylismy w kierunku Jasnego Klifu.

Zdjecie: Droga wzdluz Gory Zimnego Kamienia, i niewielka chatka stojaca przy niej


Powiedziano nam, ze nalezy trzymac sie caly czas krawedzi gory, a z pewnoscia dojdziemy do celu. Szlismy powoli, podziwiajac niesamowite formacje skalne z naszej prawej strony, zwane Smokiem w Zelaznej Zbroji 铁甲龙, i majac najpierw pola uprawne z lewej.

Zdjecie: Smok w Zelaznej Zbroi


Po chwili obok nas pojawil sie strumien, zobaczylismy rowniez maszyne rozbijajaca kamienie - prawdopodobnie na tluczen na drogi. Mala M byla przerazona slyszac halas i widzac zmacona wode i pytala, czy rybkom nie stanie sie krzywda, ale ja uspokoilismy, ze strumien jest dlugi i rybki na pewno znalazly sobie spokojne miejsce na domek. Potem doszlismy do wsi - ktora jak sie okazalo nazywala sie Zhangjiatong 张家桐.

Zdjecie: Czas w wiosce Zhangjiatong zatrzymal sie kilkaset lat temu


Zdjecie: Stare drewniane domostwo w wiosce


I znow przeniesienie w czasie - mnostwo domostw sprzed kilkuset lat, kamiennych drozek miedzy domami, studzien, ludzie biedni ale pogodni, usmiechnieci. Mala M oczywiscie wzbudzila wielkie zainteresowanie (jak zwykle), starsi ludzie wylegli, zeby nas zobaczyc.

Zdjecie: Nie trzeba miec nawet wszystkich zebow by byc szczesliwym - czyzby wspolczesny Hanshan?


Skoro ukryję się na „Zimnej Górze”
Żyjąc z górskich roślin i jagód
Przez całe życie — to, czym mam się martwić?
Każdy podąża tylko za swoją karmą,
Dni i miesiące przepływają jak woda,
Czas to tylko iskierki wykrzesane z krzemienia.
Idź naprzód i pozwól, aby świat się zmieniał —
Ja jestem szczęśliwy siedząc sobie wśród tych skał


Wskazano nam droge, powiedzielismy, skad przybywamy i co robimy, poszlismy dalej. Czas plynal nieublaganie i uswiadomilismy sobie, ze Jasnego Klifu zobaczyc nie zdazymy.

Zdjecie: Ta formacja skalna znajduje sie na polnocnym koncu Gory Zimnego Kamienia - w prawo droga wiedzie do Zimnego Klifu, w lewo - do jasnego


Droga rozwidlala sie, w koncu znalezlismy wlasciwa droge ku Jietou i dowiedzielismy sie, ze ostatni autobus spod Jasnego Klifu wraca do Jietou o 16:30. Idealnie nam to pasowalo, jako ze ostatni bus z Jietou do Tiantai wg naszych informacji jechal pare minut po 17:00.

Troche stalismy i czekalismy, w koncu dla rozgrzania sie poszlismy w kierunku Jietou.

Zdjecie: Stare domostwo w wiosce Hecun:


...i przedszkole przy wioskowym klubie kultury; starsze dzieci opiekuja sie mlodszymi:


Przeszlismy przez wioske Hecun 何村, szlismy, szlismy, zaczal padac drobny deszcz, zjedlismy troche czekolady dla poprawienia humorow, weszlismy na chwile do dwoch malenkich przydroznych taoistycznych kapliczek, wypilismy resztke cudownej wody, i szlismy dalej - az prawie doszlismy do Jietou.

Zdjecie: Na wsi chinskiej kobiety albo ciezko pracuja w polu:


...albo chalupniczo - recznie robia maty na siedzenia samochodowe:


Ostatnie 500m przejechalismy busikiem, ktorego kierowca nas uspokoil, ze choc ostatni bus do Tiantai juz pojechal, to mozemy pojechac taksowka, ktora bierze pasazerow za Y10 i odjezdza, gdy ma komplet. Jak tylko wyszlismy z busu podszedl do nas kierowca taksowki, ale dziewczyny chcialy jeszcze kupic cos do picia w supersamie. W pewnym momencie wpadl kierowca pytajac, czy jedziemy, ja poprosilem, by poczekal 5 minut, on zgodzil sie, wyszedl i tyle go widzielismy. Sciemnilo sie, padalo coraz mocniej, a mysmy czekali udzielajac doglebnego wywiadu okolicznym mieszkancom. Czekalismy, czekalismy, a taksowki nie przyjezdzaly.

Zdjecie: Wieczor w Jietou, pada deszcz, jest zimno, a taksowki ani widu, ani slychu


W koncu podjechal niewielki busik, ktorego kierowca zaprosil nas do srodka. Zapytany, za ile nas powiezie powiedzial, ze nie chce pieniedzy, jedzie do Tiantai, nudzi mu sie jechac samemu, wiec wezmie nas za darmo. Ja sie na to nie zgodzilem, bo tak nie wypada, on opieral sie, w koncu rzucil sume Y10 i pojechalismy. Opowiadal nam o sobie - ze ma hotel w Tiantai dany w ajencje, z czego ma Y110tys. rocznie, ma rowniez fabryke paszy w miescie Shaoxing 绍兴, zatrudniajaca 100 osob, 6 samochodow w tym BMW serii 5, 22-letnia corke na studiach na slawnym Uniwersytecie Tongji w Szanghaju, i dwa lata od niej mlodszego syna uczacego sie w Tianjinie. Rozmowa byla sympatyczna, ale ja prawie zasnalem. Zawiozl nas pod dworzec autobusowy, pozegnalismy sie, zlapalismy taryfe i pojechalismy zjesc cos w obiecanym Malej M KFC. Zarcie tam paskudne, ale Malej M smakowalo, tylko sie dziwila, ze kurczak ma kosci, bo dotad tak podanego kurczaka nie widziala. Ja jej wytlumaczylem, ze to, co je, jest zrobione z kury, a ta ma kosci i mieso. Bardzo sie temu Mala M dziwowala. Potem znow wzielismy taksowke, i bardzo zmeczeni wrocilismy do hotelu. Mala M jak zwykle zrobila lekcje, jeszcze tylko kapiel, i spac.

Minal dzien, nadeszla noc, a slowa Hanshana jakos nie chca wyjsc z glowy...

Wierzyciele nie zawracają mi głowy
W chłodzie rozpaliłem małe ognisko
Kiedy doskwiera mi głód, gotuję sobie nieco zielonych warzyw.
Nie mam żadnego prawa własności, tak jak bogaty chłop
Z jego olbrzymią stodołą i pastwiskiem —
On tylko wznosi więzienie dla siebie samego.
Raz się tam znalazłszy, nie może się wydostać.
Pomyśl o tym —
Wiesz dobrze, że może to przydarzyć się i tobie...


Piata czesc relacji preczytasz tutaj:

Czesc 5 - Gora Czerwonej Twierdzy i Niebianska Jaskinia

7 stycznia 2009

Niebianskie Tarasy 天台山 - Czesc 3 - Taoistyczy Palac Tongbai i poszukiwacze niesmiertelnosci

Wczesniejsze czesci relacji znajduja sie tutaj:

Czesc 1 - miasteczko i mistrz Zhiyi
Czesc 2 - Swiatynia Wysokiej Swiatlosci i skalista dolina

DZIEN 4

Wstalismy dzis bardzo pozno, w sam raz, zeby zjesc wczesny obiad w hotelowej restauracji. Obiad byl OK, jak zwykle zadnego miesa (stronimy od niego podczas wyjazdow, bo mieso w Chinach czesto przechowuje sie w dosc kiepskich warunkach sanitarnych, czesto rozmraza i ponownie zamraza). Dla dodania sobie energii zamowilismy duza ilosc makaronu, i na tym przezylismy praktycznie caly dzien. Poniewaz start mielismy naprawde pozny - skonczylismy obiad po 13:00 - to i plany nam sie zmienily. Zdecydowalismy zobaczyc raczej bliskie miejsca - a konkretnie taoistyczna swiatynie Tongbai 桐柏宫. Na mapie sprawdzilem, ze jedzie w tamtejsze okolice autobus nr 8, ale zeby zaoszczedzic czas wzielismy takse, ktora za Y35 zawiozla nas pod sama swiatynie. Podczas negocjacji z taksowkarzem mialem wiele watpliwosci - on twierdzil, ze podwiezie nas pod sama swiatynie, a ja mialem wrazenie, ze cos kreci - jako ze w 1996 roku, gdy bylismy tu pierwszy raz, zadnej drogi nie bylo i trzeba bylo wspinac sie ladny kawalek pod gore. Taksowkarz jednak zaklinal sie, ze mowi prawde, wiec dalismy mu szanse udowodnic to - i ku naszemu zaskoczeniu zawiozl nas zupelnie nowa droga pod wrota samej swiatyni. Czas plynie, wszystko sie zmienia, i Chiny rowniez - wrecz nie do poznania. Samej swiatyni tez nie moglismy poznac - wowczas byl to zaledwie jeden budynek zbudowany na lace pod szczytem malowniczej gory. Obecnie byl to caly kompleks swiatynny - wciaz jeszcze w budowie - polozony przy dosc ruchliwej drodze. Przyznam szczerze, ze troche mnie ta zmiana zmartwila - miejsce wiele stracilo ze swej tajemniczosci i odosobnienia. 12 lat temu w swiatyni mieszkala mniszka Ye Qiumei 叶秋梅 z niewielka grupa uczniow, ktora zarzadzala miejscem i nauczala medytacji taoistycznej wg zasad Poludniowej Galezi odmiany Kompletnej Rzeczywistosci 全真道南宗. Odmiana ta zostala zalozona przez Zhang Boduana 张伯端 zyjacego na przelomie 10 i 11 w n.e.

Zdjecie: Nacisk na moralne postepowanie byl zawsze silnie akcentowany w Taoizmie, a tajemne formuly i nauki przekazywane tylko wybranym - napis w pawilonie glosi:
"DOBROC - gdy czlowiek postepuje dobrze, choc powodzenie jeszcze nie nadeszlo, nieszczescie juz sie od niego oddalilo; gdy czlowiek postepuje zle, choc nieszczescie jeszcze nie nadeszlo, powodzenie juz go opuscilo":


Taoisci daza do uzyskania niesmiertelnosci, i w poczatkowym okresie probowali stworzyc tzw. Zewnetrzny Eliksir 外丹 - fizyczna substancje, ktora po spozyciu uczynila by czlowieka niesmiertelnym. Poniewaz jednak glownymi substancjami, ktorych uzywali do syntezy eliksiru byly olow i rtec, jego spozycie zakonczylo zycie wielu alchemikow, a takze zadnych niesmiertelnosci cesarzy. Wieki nieudanych eksperymentow doprowadzily do rozwoju tzw. Wewnetrznej Alchemii, ktorej zasady mowia, iz nalezy wykorzystac posiadane przez kazdego czlowieka "Trzy Skarby" - sile zyciowa Qi 气, esencje witalna Jing 精 i swiadomosc Shen 神 - by poprzez bardzo specyficzna forme medytacji doprowadzic do pretworzenia ich w tzw. Wewnetrzny Eliksir 内丹 - ktory ma dawac niesmiertelnosc.

Zdjecie: Zhang Boduan (984-1082), nazywany "Purpurowa" Doskonala Istota Ludzka 紫阳真人, zalozyciel Galezi Poludniowej szkoly Wewnetrznej Alchemii


Zhang Boduan 张伯端 urodzil sie w 984 roku w rodzinie o tradycjach akademickich, od najmlodszych lat czytal traktaty zwiazane z Taoizmem, Budyzmem i Konfucjanizmem, mial nawet niewielkie sukcesy w egzaminach cesarskich i rozpoczal kariere urzednicza. Zhang lubil jesc ryby i pewngo razu jego kolega ukryl pod sklepieniem zamowione ryby. Zhang, przekonany, ze zjadla je sluzaca, srodze ja ukaral, co doprowadzilo do jej samobojstwa. Po pewnym czasie spod sufitu zaczely spadac robaki i cala sprawa wyszla na jaw. Byl to przelomowy moment dla Zhanga. Niedlugo potem za zniszczenie akt zostaje on zeslany na dzikie poludnie kraju i wcielony sila do wojska, a potem wielokrotnie przenoszony do roznych garnizonow. Ok. 1069 roku podczas pobytu w centralnych Chinach Zhang otrzymuje nieoczekiwanie tajemny przekaz Wewnetrznego Alchemii od przygodnie napotkanego "Niesmiertelnego". To spotkanie owocuje napisaniem przez Zhanga traktatu "Zrozumienie Rzeczywistosci" 悟真篇, w ktorym wylozyl swoje nauki, i ktory stal sie jednym z najwazniejszych klasykow Alchemii Wewnetrznej. Sam Zhang, przekazujac ten tekst swojemu uczniowi powiedzial: "Zawarlem w nim wszystko, czego nauczylem sie przez cale zycie, prosze wydaj go, a w przyszlosci z pewnoscia ktos dzieki niemu osiagnie Tao". Nauki Zhang Boduana zawieraja silny wplyw Buddyzmu Chan/Zen, bardzo popularnego w czasach Zhang Boduana. W wieku 99 lat, wiedzac, ze nadchodzi kres jego zycia, Zhang oczyscil cialo, usiadl w pozycji medytacji i opuscil swiat zywych, majac 99 lat. Jego zwloki poddano kremacji, a w popiele znaleziono rodzaj krysztalow o zielonkawym zabarwieniu, dowod na to, ze Zhang osiagnal Tao 成道.

Nauki Zhang Boduana daly poczatek tzw. Galezi Poludniowej szkoly Wewnetrznej Alchemii. Odmiana Polnocna zostala stworzona przez Wang Chongyanga 王重阳 i stala sie slawna dzieki osobie Qiu Chuji 丘处机, najwazniejszego z jego siedmiu uczniow i osobistego doradcy Czyngis Chana. Tiantai - a konkretnie swiatynia Tongbai - jest miejscem, gdzie medytowal Zhang Boduan i gdzie napisal swoj traktat, stad tak wazne sa te gory dla chinskiego Taoizmu.

Zdjecie: Nowowybudowany Budynek Palacu Tongbai, na pierwszym planie otoczone kamiennymi latarniami Osiem Trygramow i kolo Taiji:


W swiatyni nie znalezlismy zywej duszy, tylko w jednym z budynkow z glosnikow dochodzily spiewy taoistycznych modlitw. Zaczelismy spacerowac po kompleksie, ktory jest mieszanka nowych budynkow z nieco starszymi. Na duzym podworcu znajduje sie okrag w ksztalcie polaczonych ryb 太极图, zwany popularnie symbolem Taiji, z Osmioma Trygramami 八卦 (symbolami ktorych interakcje opisuja caly proces przemian swiata) wokol. Nieco dalej znajdowal sie jeden z glownych starych budynkow, przed ktorym postawiono mocno zniszczone figury kamienne i kompletnie nieczytelna tablice, rowniez z kamienia.

Zdjecie: Purpurowy Hall, w ktorym czczony jest Zhang Boduan; jak kazda religia, Taoizm istnieje w ludowej postaci, gdzie czci sie caly szereg bostw, i elitarnej - gdzie poprzez medytacje doskonali sie wewnetrznie:


Za nim znajdowal sie przyciemniony Hal Trzech Czystosci 三清殿 - z figurami trzech najwazniejszych bostw taoistycznych: Nefrytowej Czystosci 玉清, Najwyzszej Czystosci 上清 i Wielkiej Czystosci 太清. W Taoizmie ludowym to bostwa bedace przedmiotem kultu, w ezoterycznym natomiast symbolizuja procesy zachodzace w umysle medytujacego. Od niemal 2tys. lat - czasow slawnego Ge Honga 葛洪 - taoisci uwazaja, ze los czlowieka lezy w jego wlasnych rekach a nie Niebios 我命在我不在天.

Zdjecie: Ukryty w srodku kompleksu Pawilon Trzech Czystosci:


W swiatyni palily sie kadzidla, ktorych dym wraz z panujaca cisza wprowadzal w specyficzna atmosfere.

Zdjecie: Wnetrze Pawilonu Trzech Czystosci:


Nigdzie jednak nie widzielismy mnichow taoistycznych, przetoczyla sie tylko grupa turystow, ktorzy pokrzyczeli, pocharczeli, popluli, probowali zlamac marmurowa latarnie (bezskutecznie) i sobie w koncu poszli. Kiedy juz planowalismy wyjsc z kompleksu, na podworcu pojawil sie starszy mezczyzna, zapytalem go wiec, gdzie sa mnisi. W odpowiedzi zaprowadzil nas na podworzec na zapleczu, gdzie przy stoliku, na wolnym powietrzu, siedzieli mniszka i mnich wraz z jakas kobieta.

Zdjecie: Taoistyczna mniszka Yang z kolega (ktory ponoc ma lekarstwo leczace z wylewu krwi do mozgu:


Przywitalem sie i zapytalem, czy w swiatyni dalej mieszka Mistrzyni Ye, jako ze bylismy tutaj 12 lat temu, swego czasu napisalem do niej list, na ktory nie dostalem zadnej odpowiedzi. Mniszka (ktora nazywala sie Yang 杨道长) powiedziala, ze Mistrzyni Ye zmarla w 1999 roku, krotko po swoim wyjezdzie do USA. Przypomnialo mi sie, ze rzeczywiscie podczas naszej rozmowy wiele lat temu Ye wspominala swego "brata" - z ktorym razem uczyli sie u tego samego mistrza - ktory pojechal do USA i tam propagowal nauki Taoizmu z Tiantai. Jak sie okazalo ten "brat" wrocil do Tiantai w 2000 roku przywozac cialo Ye, i pozostal w Swiatyni Tongbai jako jej przeor. Yang byla jego wlasnie uczennica. Jak sama powiedziala, interesowala sie praktykami religijnymi od wielu lat, glownie buddyzmem, ale jakos nie miala szczescia do znalezienia mistrza (Chinczycy uwazaja, ze moze sie to stac tylko za sprawa przeznaczenia 缘分). Orginalnie z miasta Zhengzhou 郑州 w polnocnej prowincji Henan 河南 w 2005 roku w wieku 39 lat przyjechala do Tiantai - i pozostala tu. Obecnie swiatynia jest domem dla kilku mnichow, ktorzy tutaj medytuja pod kierunkiem mistrza, jednoczesnie gromadzac srodki do dalszej rozbudowy swiatyni, by przywrocic jej dawna swietnosc.

Zdjecie: Widok na starsza czesc swiatynnego kompleksu, na pierwszym planie staw, do ktorego w gescie milosierdzia wypuszcza sie ryby, kupione na targu:


Palac Tongbai 桐柏宫 ma historie liczaca wiele ponad 1000 lat. Zalozony w 711 r n.e. edyktem cesarskim w miejscu, gdzie slawny mistrz taoistyczny Ge Xuan 葛玄 z 3 w n.e. tworzyl eliksir niesmiertelnosci, byl miejscem religijnych praktyk i medytacji wielu slawnych taoistow. Swiatynia stala pierwotnie w zupelnie innym miejscu - w dolinie, ktora zostala w 1958 roku zalana jako rezultat zbudowania tamy i zbiornika retencyjnego. Zamieszkujacy ja mnisi ratowali co sie dalo, podczas gdy okoliczna ludnosc rabowala, co wpadlo w rece; lokalne wladze tez nie byly bierne - ponoc wielosetletnie drewniane posagi zostaly uzyte na drewno paleniskowe. Te kilka zniszczonych przedmiotow - ktore staly przed jednym z budynkow swiatynnych - bylo uratowanych ze starej swiatyni i przeniesionych na obecne miejsce. W obecnym miejscu stala pierwotnie Swiatynia Krzyczacego Zurawia 鸣鹤观, poswiecona legendarnemu taoiscie Wang Qiao 王乔, bostwu opiekunczemu Gor Tiantai, ktory ponoc tutaj, na pobliskim szczycie Qiongtai osiagnal niesmiertelnosc i ulecial ku niebu na zurawiu. W 1958 roku mnisi z Palacu Tongbai z koniecznosci przeniesli sie tutaj i nadali jej nazwe zalanej swiatyni.

Zdjecie: Tylne wejscie do Purpurowego Hallu, z napisem "Palac Tongbai" i kolem Taiji z Osmioma Trygramami:


Obecny przelozony swiatyni jest uczniem zmarlego w latach 80tych przeora swiatyni, mistrza Xie Xichun 谢希纯. Mistrz Xie zaslynal pokazem calkowitego zatrzymania oddechu i akcji serca na ponad 20 minut podczas badan lekarskich w Hangzhou 杭州 (stolicy prowincji), a zmarl w podeszlym wieku 94 lat. Mial kilku uczniow - wsrod nich Mistrzynie Ye, obecnego przeora Zhang Gaocheng 张高澄 oraz jeszcze jedna osobe. Mniszka Yang nie powiedziala mi jego imienia, ani dokladnie gdzie sie znajduje. Wspomniala tylko, ze ma 85 lat, mieszka w jednej ze swiatyn buddyjskich w Ningbo 宁波 (duze miasto prowincjonalne) i caly czas spedza na medytacji (praktyce alchemii wewnetrznej). Skonstatowalem, ze w tym wieku konieczne jest wykorzystanie czasu, bo niewiele go pozostalo, zeby moc osiagnac cel, na co ona pokiwala na to ze zrozumieniem glowa. Siedzacy obok mnich zapytal mnie, czy bylem w gorach Zhongnan 终南山. Sa to gory w polnocnej prowincji Shaanxi 陕西, slawne z duzej ilosci zyjacych tam pustelnikow. Wiele lat temu bylem tam - raz sam, raz z Duza M i Duzym J - choc nie w celu szukania medytujacych pustelnikow.

Zdjecie: Widok z Pawilonu Trzech Czystosci, na pierwszym planie patyczki wrozebne, ceramiczna kadzielnica i niewielka oliwna lampka:


Rozmowa zeszla na slawna ksiazke Billa Portera "Road to Heaven" (Droga do Nieba), wydana na poczatku lat 90tych w USA, a kilka lat temu w Chinach. Bill opisuje w niej swoje spotkania z pustelnikami w gorach Zhongnan. Jak sie okazalo Yang czytala te ksiazke (wywolala ona gwaltowne zainteresowanie religia i zyciem w odosobnieniu wsrod mlodych ludzi w Chinach), ale uwazala, ze Bill nie spotkal prawdziwych mistrzow - wg niej to ludzie, ktorzy po to udali sie w gory, by uciec od zgielku, i z pewnoscia unikali wszelkich spotkan. Ponoc obecnie w gorach Zhongnan mieszka bardzo wiele mlodych ludzi, dziewczeta w wieku 18-19 lat, ktore zyja tam w bardzo prymitywnych warunkach szukajac odosobnienia. Oboje zgodzilismy sie, ze udanie sie do pustelni powinno byc raczej konsekwencja osiagniecia wysokiego zaawansowania w praktykach alchemii wewnetrznej, kiedy to dla osiagniecia jeszcze wyzszych umiejetnosci konieczne jest znalezienie specjalnego miejsca - a nie romantycznego zrywu, ucieczki od normalnej rzeczywistosci, checi poddania sie testowi. Po chwili Yang nagle jakby sobie cos uswiadomila i powiedziala, ze chyba ma nasze stare zdjecie w swiatyni. Poszlismy za nia, i ku naszemu wielkiemu zdumieniu - wsrod kilku innych fotografii (glownie zbiorowych z jakichs kongresow taoistycznych) znajdowalo sie zdjecie usmiechnietej Mistrzyni Ye, z Duzym J (duzym obecnie - wowczas mial 8 lat) i Duza M. Zdjecie zreszta sam zrobilem i wyslalem do Mistrzyni Ye. I Duza M i mnie bardzo to zaskoczylo, to pieczolowicie przechowane zdjecie, slad pozostawiony przez nas, uplyw czasu. W kazdym razie byl to mily akcent, ktory do konca stopil wszelkie lody. Mala M dlugo i z niedowierzaniem przygladala sie fotografii nie mogac uwierzyc, ze ten maly chlopaczek na niej to jej wielki starszy brat. Potem stwierdzila, ze brat wygladal dziwnie.

Zdjecie: Taoistyczni mnisi z Palacu Tongbai - ich stroje i fryzury (dlugie wlosy u mezczyzn) sa odbiciem zwyczajow panujacych w Chinach 400 lat temu:


Yang zabrala nas jeszcze pod budynek z pozostalosciami starego Palacu Tongbai, powiedziala, ze szczatki kamiennych figur byly darami cesarza Yongzhenga 雍正 dla owczesnego przeora swiatyni, po tym, jak ten ostatni uleczyl cesarza. Posagi przedstawialy dwoch legendarnych ministrow dynastii Shang - Boyi 伯夷 i Shuqi 叔齐. Gdy Shang zostala podbita przez Zhou w 11 w. p.n.e. Boyi i Shuqi odmowili sluzby nowemu wladcy, mowiac, ze nie chca byc karmieni przez Zhou, i udali sie w gory, gdzie zywili sie dzikimi owocami lesnymi. Gdy jednak powiedziano im, ze caly kraj - i wszystko co w nim roznie i zyje, takze jedzone przez nich owoce - nalezy do Zhou, ze wstretem odrzucili rowniez te owoce i zmarli z glodu. Boyi i Shuqi dzieki Konfucjuszowi stali sie symbolami lojalnosci poddanych wobec wladcy.

Zdjecie: Zniszczone historycznymi zawieruchami kamienne figury Boyi i Shuqi, uratowane ze starego Palacu Tongbai:


Zrobilismy sobie wraz z mnichami kilka zdjec zdjec przed swiatynia, pomogla nam w tym kobieta, ktora rozmawiala wczesniej z Yang. Jak sie okazalo przyjechala ona z Kantonu, jest bardzo zainteresowana Taoizmem i jego metodami utrzymania zdrowia. Jak mowila cieszy sie, ze latwo dojechac do swiatyni, dzieki temu prosci ludzie beda mogli trafic tutaj i nauczyc sie metod dbalosci o zdrowie. Te metody sa dobre, nie jak buddyjskie - jako ze mnisi buddyjscy czesciej niz inni choruja na raka. Mniszka Yang siedziala cicho patrzac na mnie, ja tez siedzialem cicho, choc przez chwile walczylem, zeby nie zaczac polemiki, kobieta miala dobre intencje, tylko niepotrzebnie mieszala Buddyzm z blotem. Wiadomo, ze buddysci i taoisci niezbyt sie lubia, co nie znaczy, ze nie darza sie nawzajem szacunkiem, i nikt nie zaskarbi sobie przychylnosci taoistow plujac na buddystow. Nie istotne - nagle kobieta zaskoczyla mnie, bo poszla do pokoju i przyniosla unikalne wydanie ksiazki "Historia Tongbai" - swoja wlasna kopie - i podarowala mi. Czyzby zgadla, ze lubie ksiazki?

Zdjecie: Magiczne formuly i zaklecia sa wciaz pilnie strzezona czescia Taoizmu, a ich pisanie - Hua Fu 画符 wazna umiejetnoscia zaawansowanego adepta religii:


Mniszka Yang nie pozostala w tyle - rowniez po chwili przyniosla niewielka ksiazeczke - "Drogocenna Ksiega Nefrytowej Osi" 玉枢宝经. Ksiega zawiera opis tzw. Metod Pioruna 雷法 - ktore pozwalaja ponoc (wraz z zakleciami i przy wysokim zaawansowaniu w Alchemii Wewnetrznej) zmieniac pogode, wywolywac deszcze i pioruny. Ta ostatnia na pewno przyda sie, jak ktos zacznie podskakiwac...:)

Zdjecie: Widok na zbocza gory, na ktorej znajduje sie Palac Tongbai:


Czas plynal szybko, zdecydowalismy sie wracac, poprosilismy jeszcze o pokazanie nam starej gorskiej sciezki (tej, ktora 12 lat wczesniej weszlismy na gore do swiatyni), Yang odprowadzila nas, i po pol godzinie szybkiego marszu w dol znalezlismy sie w wiosce u stop gory.

Zdjecie: Niewielka swiatynka na sciezce prowadzacej do Palacu


Wioska nie byla juz jednak tym uroczym miejscem, ktore pamietalismy, ale zbiorowisko murowanych i ceglanych bunkrow, bez stylu i smaku. Niestety, kolejny dowod postepu cywilizacyjnego w Chinach. Wrazenie dosc ponure, na dodatek szlismy droga wzdluz strumienia, nad ktorym przed kazdym domem stal wychodek z rura odprowadzajaca ludzkie odchody do wody.

Zdjecie: Wychodek z widokiem:


Nie chce nawet opisywac, jakie panowaly tam zapachy. Jedyny sympatyczniejszy akcent to stadko koz z malymi kozletami, ktorymi zachwycila sie Mala M. Po drodze minelismy jeszcze urocza knajpke, pelna smieci i ze swinskim lbem lezacym na brudnej podlodze i czekajacym na konsumenta...

Zdjecie: "Urocza" knajpka przy petli autobusowej:


...i jedna z przyczyn, dla ktorych porzucilem jedzenie wieprzowiny calkowicie:


W koncu dotarlismy na petle autobusu nr 8, i podjechalismy na dworzec autobusowy, by dopytac sie jak dojechac do Klifu Hanshana (Zimnej Gory), slawnego mnicha Zen, poety i pustelnika, ktory w Tiantai spedzil 70 lat zycia i tutaj stworzyl wiekszosc swych slawnych poematow. Dworzec o tej godzinie (18:00) zamkniety byl na 4 spusty, ale obok w bagazowni w koncu udzielono nam informacji. Wsiedlismy dalej do autobusu nr 5 i pojechalismy do centrum miasta. Duza M chciala wracac do hotelu i tam zjesc kolacje, Mala M chciala isc do KFC, ja zaproponowalem wyjscie posrednie czyli jakas knajpe w miescie. Knajpe znalezlismy po rekomendacji w sklepiku z zabawkami (Mala M dostala notesik i 4-kolorowy dlugopis), niedroga, czysta i smaczna.

Zdjecie: Sympatyczna knajpka znaleziona dzieki miejscowej rekomendacji, cala obsluga zgromadzila sie, zeby podziwiac Mala M:


Zjedlismy jedzenie jarskie, i dzieki swietnemu pomyslowi Duzej M wypilismy ponad pol litra wina ryzowego, oczywiscie podgrzanego. Jedzenie nas pokrzepilo, wino rozgrzalo, wzielismy takse do hotelu z przystankiem na Dworcu Polnocnym - jako ze chcialem sie dowiedziec, o ktorej godzinie odjezdzaja spod niego autobusy na szczyt Tiantai - Huading 华顶.

Zdjecie: Z tej perspektywy swiat nabiera intensywniejszych kolorow:


Ten dworzec byl rowniez zamkniety, ale kilku podpitych jegomosci powiedzialo mi, ze o 8:00 rano jedzie autobus. W koncu dotarlismy do hotelu, Mala M miala jeszcze powtorke z chinskiego i matematyki, opowiedziala nam rowniez straszny sen, ktory miala kilka tygodni temu w Szanghaju - o tym, ze byl straszny duch, ktory chcial spac na krzesle w swiatyni, a ja na niego krzyczalem, zeby nie spal. Biedactwo...

Czwarta czesc relacji znajduje sie tutaj:

Czesc 4 - Poezja Zimnej Gory